Chương trình do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Tạp chí Kinh Doanh (VnBusiness) và Viện Khoa học Kinh tế Hợp tác phối hợp tổ chức, nhằm cụ thể hóa các định hướng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời gắn những chủ trương này với các vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn hoạt động của HTX. Sự kiện được tổ chức sau Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh Hợp tác xã Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031.
(Diễn đàn Chuyển đổi số trong Hợp tác xã: Từ dữ liệu sản xuất đến mở rộng thị trường thu hút đông đảo các đại biểu tham dự, phát biểu ý kiến.)
Đặt đúng bài toán trước khi lựa chọn công nghệ
Một trong những vấn đề được các đại biểu dành nhiều sự quan tâm là cách tiếp cận chuyển đổi số. Thực tế cho thấy không phải HTX nào cũng có điều kiện đầu tư những hệ thống công nghệ quy mô lớn. Với phần lớn HTX, điều cần thiết trước hết là xác định rõ những khâu đang tồn tại hạn chế và lựa chọn công cụ phù hợp để giải quyết từng bài toán.
Từ góc nhìn đó, Diễn đàn tập trung vào các nội dung gắn trực tiếp với hoạt động hàng ngày của HTX như quản lý vùng nguyên liệu, theo dõi sản lượng, truy xuất nguồn gốc, quản lý đơn hàng, chăm sóc và kết nối khách hàng hay kiểm soát chi phí vận hành. Đây được xem là những điểm mà việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ có thể tạo ra tác động rõ rệt đối với hiệu quả hoạt động.
Thông điệp xuyên suốt được đặt ra là chuyển đổi số không nên được đánh giá bằng số lượng phần mềm hay thiết bị được đầu tư, mà cần nhìn vào những thay đổi thực tế sau quá trình ứng dụng. Việc giảm chi phí, nâng chất lượng sản phẩm, mở rộng tệp khách hàng, gia tăng giá trị hàng hóa và nâng cao năng lực quản trị mới là những tiêu chí phản ánh hiệu quả của chuyển đổi số.
Dữ liệu trở thành nguồn lực mới của hợp tác xã
Trong quá trình chuyển đổi số, dữ liệu ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với khả năng tổ chức và điều hành sản xuất của HTX. Khi thông tin về thành viên, vùng nguyên liệu, sản lượng, chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất hay nhu cầu thị trường được ghi nhận và quản lý đầy đủ, HTX sẽ có thêm cơ sở để điều hành sản xuất chính xác hơn, nâng cao tính minh bạch và đưa ra quyết định phù hợp.
Đặc biệt, dữ liệu còn là mắt xích quan trọng để HTX nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Khi thị trường quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, nguồn gốc và tính minh bạch của sản phẩm, việc xây dựng hệ thống dữ liệu bài bản sẽ không còn là lựa chọn mang tính bổ sung mà trở thành một phần trong năng lực cạnh tranh của HTX.
Tuy nhiên, thực tế của khu vực kinh tế tập thể cho thấy mức độ sẵn sàng chuyển đổi số giữa các HTX còn khác nhau. Theo thông tin của chương trình, cả nước hiện có 35.041 HTX, 164 liên hiệp HTX và 65.910 tổ hợp tác, với gần 7,1 triệu thành viên và khoảng 2 triệu lao động thường xuyên. Quy mô hoạt động đa dạng cũng đồng nghĩa với nhu cầu và khả năng đầu tư cho chuyển đổi số không đồng nhất.
Vì vậy, các giải pháp được đặt ra cần bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với nguồn lực và nhu cầu của từng nhóm HTX, thay vì áp dụng một mô hình chung cho toàn bộ khu vực.
Khi chuyển đổi số phải hướng đến thị trường
Một nội dung quan trọng khác được đặt ra tại Diễn đàn là mối liên hệ giữa dữ liệu, công nghệ và khả năng mở rộng thị trường. Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi những dữ liệu được hình thành trong quá trình sản xuất và quản trị có thể hỗ trợ HTX đưa sản phẩm đến đúng khách hàng, đúng nhu cầu và đúng kênh phân phối.
Theo đó, việc ứng dụng công nghệ cần được nhìn nhận xuyên suốt từ đầu vào đến đầu ra. Dữ liệu sản xuất phải có khả năng phục vụ quản trị; thông tin về chất lượng và nguồn gốc phải hỗ trợ quá trình xây dựng niềm tin với khách hàng; còn các công cụ bán hàng và kết nối thị trường cần góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh thay vì chỉ tạo thêm một kênh bán hàng mới.
Đây cũng là lý do Diễn đàn lựa chọn chủ đề “Từ dữ liệu sản xuất đến mở rộng thị trường”, qua đó nhấn mạnh mối liên kết giữa ba yếu tố dữ liệu – công nghệ – thị trường trong quá trình chuyển đổi số của HTX.
(Ông Đào Ngọc Tuất - Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.)
Cần một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ
Từ những vấn đề được trao đổi, có thể thấy chuyển đổi số đối với HTX không thể chỉ được thực hiện từ bên trong từng đơn vị. Quá trình này cần sự tham gia và phối hợp của nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý, tổ chức đại diện cho HTX, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính cho tới các hệ thống phân phối và đối tác thị trường.
Việc kết nối các nguồn lực này sẽ giúp HTX có thêm cơ hội tiếp cận công nghệ, nguồn vốn, kiến thức quản trị và các kênh tiêu thụ sản phẩm. Quan trọng hơn, sự kết nối có thể góp phần hình thành một hệ sinh thái trong đó công nghệ được triển khai từ nhu cầu thực tế và hướng tới những kết quả cụ thể.
Với sự tham gia của đại diện Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính, hệ thống phân phối, Liên minh HTX các địa phương và các HTX, Diễn đàn đã tạo ra không gian trao đổi đa chiều về những cơ hội cũng như khó khăn trong quá trình chuyển đổi số của khu vực kinh tế tập thể.
Từ những trao đổi tại sự kiện, chuyển đổi số trong HTX được đặt trong một cách tiếp cận thực tế hơn: không chạy theo công nghệ, mà lựa chọn công nghệ để giải quyết vấn đề; không dừng ở số hóa dữ liệu, mà sử dụng dữ liệu để nâng cao quản trị và mở rộng thị trường. Đây được xem là một trong những hướng đi quan trọng để khu vực kinh tế tập thể nâng cao năng lực thích ứng và sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.
