Diễn đàn do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Tạp chí Kinh Doanh (VnBusiness) và Viện Khoa học Kinh tế Hợp tác phối hợp tổ chức, trong bối cảnh chuyển đổi số đang từng bước trở thành yêu cầu đối với khu vực kinh tế tập thể. Chương trình đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, cũng như gắn với Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.
(Bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phát biểu tại diễn đàn.)
Không phải HTX nào cũng cần một lời giải giống nhau
Một trong những nội dung được đặt ra tại Diễn đàn là sự khác biệt về quy mô, điều kiện sản xuất và năng lực đầu tư giữa các HTX. Chính vì vậy, chuyển đổi số không thể được triển khai theo một công thức cứng nhắc, mà cần xuất phát từ nhu cầu và những vấn đề cụ thể của từng đơn vị.
Trong hoạt động thực tế, đó có thể là câu chuyện quản lý vùng nguyên liệu, nắm bắt sản lượng, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, theo dõi đơn hàng, kết nối khách hàng hay tối ưu chi phí vận hành. Khi công nghệ được lựa chọn để giải quyết đúng những điểm nghẽn này, chuyển đổi số mới có cơ hội tạo ra hiệu quả rõ ràng thay vì trở thành một khoản đầu tư mang tính hình thức.
Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu thay đổi trong việc đánh giá kết quả chuyển đổi số. Một HTX ứng dụng nhiều công nghệ chưa chắc đã chuyển đổi hiệu quả nếu chi phí không giảm, chất lượng sản phẩm không được cải thiện hay thị trường không mở rộng. Ngược lại, những thay đổi cụ thể trong năng lực quản trị, hiệu quả vận hành và khả năng tiếp cận khách hàng mới là những chỉ dấu có ý nghĩa đối với quá trình này.
(Diễn đàn Chuyển đổi số trong Hợp tác xã: Từ dữ liệu sản xuất đến mở rộng thị trường thu hút đông đảo các đại biểu tham dự, phát biểu ý kiến.)
Dữ liệu cần được tạo ra từ chính quá trình sản xuất
Từ chủ đề của Diễn đàn, dữ liệu được nhìn nhận như một mắt xích quan trọng nối hoạt động sản xuất với thị trường. Khi các thông tin về vùng nguyên liệu, sản lượng, chất lượng, quy trình và đơn hàng được ghi nhận đầy đủ, HTX sẽ có cơ sở tốt hơn để tổ chức sản xuất, kiểm soát hoạt động và đáp ứng yêu cầu của khách hàng.
Đây cũng là tiền đề để việc ứng dụng công nghệ tạo ra giá trị lâu dài. Thay vì chỉ số hóa một số khâu riêng lẻ, HTX cần từng bước hình thành hệ thống thông tin phản ánh sát hoạt động của mình. Khi dữ liệu được sử dụng đúng cách, công nghệ không chỉ giúp lưu trữ thông tin mà còn hỗ trợ quá trình điều hành và ra quyết định.
Tuy nhiên, nhu cầu chuyển đổi số của khu vực kinh tế tập thể hiện rất đa dạng. Theo thông tin tại chương trình, cả nước có 35.041 HTX, 164 liên hiệp HTX và 65.910 tổ hợp tác, thu hút gần 7,1 triệu thành viên và tạo việc làm cho khoảng 2 triệu lao động thường xuyên. Sự khác biệt về quy mô và điều kiện hoạt động đặt ra yêu cầu phải có những giải pháp linh hoạt, phù hợp với từng nhóm HTX.
Từ dữ liệu sản xuất đến khả năng mở rộng đầu ra
Một HTX có thể quản lý tốt hơn khi có dữ liệu, nhưng mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số vẫn là tạo ra những giá trị thiết thực cho hoạt động kinh doanh. Vì vậy, câu chuyện thị trường được đặt song song với câu chuyện công nghệ.
Khi dữ liệu sản xuất được tổ chức bài bản, HTX có thể từng bước nâng cao tính minh bạch của sản phẩm, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và tăng khả năng đáp ứng yêu cầu của đối tác. Cùng với đó, việc ứng dụng các giải pháp số trong quản lý đơn hàng, kết nối khách hàng và tổ chức bán hàng có thể tạo thêm cơ hội để sản phẩm tiếp cận những thị trường phù hợp hơn.
Đây là lý do Diễn đàn không tách rời ba yếu tố dữ liệu, công nghệ và thị trường, mà đặt chúng trong cùng một chuỗi giá trị. Cách tiếp cận này hướng tới một quá trình chuyển đổi số có điểm bắt đầu từ hoạt động sản xuất và điểm đến là hiệu quả kinh doanh, khả năng cạnh tranh của HTX.
Cần kết nối nhiều nguồn lực để tạo chuyển biến
Thực tế cũng cho thấy HTX khó có thể tự giải quyết toàn bộ bài toán chuyển đổi số nếu thiếu sự hỗ trợ từ bên ngoài. Việc tiếp cận công nghệ, nguồn lực tài chính, chuyên gia, hạ tầng và các kênh thị trường đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều chủ thể trong hệ sinh thái kinh tế.
Tại Diễn đàn, đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính, hệ thống phân phối, Liên minh HTX các tỉnh, thành phố, các HTX và cơ quan báo chí, truyền thông cùng tham gia trao đổi. Sự hiện diện của nhiều nhóm đối tác góp phần mở rộng góc nhìn về chuyển đổi số, từ chính sách và nguồn lực đến giải pháp công nghệ và đầu ra sản phẩm.
Qua các nội dung được đặt ra, chuyển đổi số trong HTX được nhìn nhận không phải là quá trình chạy theo công nghệ mới, mà là quá trình từng bước đổi mới phương thức quản trị, tổ chức sản xuất và kết nối thị trường trên nền tảng dữ liệu. Khi lựa chọn được giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế, khu vực kinh tế tập thể sẽ có thêm điều kiện để nâng cao hiệu quả hoạt động và thích ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường.
Diễn đàn “Chuyển đổi số trong Hợp tác xã: Từ dữ liệu sản xuất đến mở rộng thị trường” qua đó đã tạo thêm không gian kết nối giữa các bên liên quan, cùng trao đổi về những vấn đề đang đặt ra và tìm kiếm hướng triển khai phù hợp hơn với thực tiễn của các HTX.
