Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 khép lại sau 10 ngày với hơn 250.000 lượt khách, hơn 3.000 nghệ sĩ, diễn viên và trên 100 nghệ nhân tham gia. Những con số ấy xác nhận sức hút của di sản khi được đặt trong âm nhạc, trình diễn, công nghệ và trải nghiệm. Nhưng để một festival thực sự góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, lượng người đến phải được chuyển hóa thành sản phẩm, doanh thu và một thị trường văn hóa có khả năng tồn tại sau khi sân khấu được tháo dỡ.
Di sản có thể trở thành sản phẩm
Từ ngày 11 đến 20/9, Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Dòng chảy di sản - Heritage Flow” trải rộng trên nhiều địa điểm, từ Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Bảo tàng Hà Nội đến làng gốm Bát Tràng và không gian quanh hồ Hoàn Kiếm.
Festival Thăng Long - Hà Nội được đánh giá là điểm kết nối giữa phát triển văn hóa với phát triển kinh tế.
Hơn 16 hoạt động đã đưa nghệ thuật biểu diễn, thời trang, mỹ thuật, làng nghề và công nghệ trình chiếu vào những địa điểm vốn gắn với lịch sử Thủ đô. Văn Miếu - Quốc Tử Giám đón hơn 22.000 lượt khách trong năm ngày đầu. Hơn 12.000 lượt khán giả và công chúng tham dự trực tiếp Liên hoan nhạc Jazz quốc tế Hà Nội 2026. Chương trình “Sắc màu Hà Nội” thu hút trên 1.500 người, còn “Thanh âm Gốm” đón khoảng 1.000 khán giả mỗi đêm.
Du lịch văn hóa luôn là thế mạnh cạnh tranh cốt lõi của Thủ đô, nhưng trong nhiều năm, Hà Nội vẫn loay hoay với câu chuyện làm gì để khách du lịch đến tham quan Thủ đô dài ngày, chi tiêu cao và sẽ quay lại? Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 có thể coi như là những bước chuyển đầu tiên tạo ra một chuỗi các sự kiện kéo dài, các chương trình biểu diễn nghệ thuật về đêm để tiếp cận những nhóm công chúng cụ thể.
Tuy nhiên, không phải cứ ghép di sản với ánh sáng, âm nhạc hay công nghệ là có ngay một sản phẩm công nghiệp văn hóa. Theo TS Nguyễn Thu Hà (Viện Văn hóa Nghệ thuật Thể thao và Du lịch Việt Nam), một màn trình diễn chỉ tạo hiệu ứng trong đêm diễn chưa đủ để hình thành thị trường. Sản phẩm cần có khả năng được hoàn thiện, định giá, tái tổ chức và tiếp tục bán cho những nhóm khách khác sau festival.
TS Nguyễn Thu Hà lấy ví dụ trường hợp của “Thanh âm Gốm”: “Giá trị dài hạn nằm ở khả năng chương trình được phát triển thành một sản phẩm biểu diễn định kỳ tại Bát Tràng, kết nối với tham quan xưởng, trải nghiệm làm gốm, ẩm thực, mua sắm và lưu trú. Nếu chỉ xuất hiện trong hai đêm, hiệu ứng văn hóa có thể rõ nhưng vòng đời kinh tế vẫn ngắn”.
Tương tự, “Sắc màu Hà Nội” sẽ đóng góp nhiều hơn cho công nghiệp thời trang nếu các thiết kế bước ra khỏi sân khấu, tìm được nhà sản xuất, hệ thống phân phối và người mua. Một triển lãm về phố nghề có thể tiếp tục sống bằng tour khám phá, sản phẩm thiết kế hoặc chuỗi trải nghiệm tại chính các làng nghề. Festival đã tạo ra phiên bản thử nghiệm. Phần khó hơn bắt đầu sau khi chương trình kết thúc.
Phép thử của một hệ sinh thái
Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 quy tụ một lượng lớn nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân cùng các đoàn nghệ thuật đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, TP. Hồ Chí Minh, Điện Biên và Đắk Lắk. Quy mô ấy tạo nên một mạng lưới hiếm có giữa khu vực công, đơn vị nghệ thuật, cộng đồng thực hành di sản, người làm sáng tạo và doanh nghiệp.
Ở đây, rõ ràng Festival cũng đóng vai trò là “bệ phóng thương hiệu” cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa của Hà Nội. Trong nền kinh tế tri thức, thương hiệu “Thành phố Sáng tạo” hay “Thành phố Vì hòa bình”, “Thủ đô của lương tri và phẩm giá con người” là tài sản vô hình có giá trị cao để thu hút đầu tư nước ngoài.
Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 có sự tham gia của các đoàn quốc tế, trong đó có Đoàn Nghệ thuật dân gian Punjabi “Kuljeet Singh & Party” của Ấn Độ.
Năng lực tổ chức Festival Thăng Long - Hà Nội cùng một loạt sự kiện khác như: Lễ hội Áo dài du lịch Hà Nội, Festival Thu Hà Nội hay Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội giúp Thủ đô định hình một hình ảnh mới trên bản đồ văn hóa khu vực. Một hệ thống sự kiện được tổ chức chuyên nghiệp, vừa giữ bản sắc vừa cập nhật ngôn ngữ đương đại, sẽ khẳng định Hà Nội không chỉ là trung tâm hành chính mà còn là điểm đến của sáng tạo. Uy tín ấy có thể mở rộng cơ hội thu hút các quỹ đầu tư, tập đoàn và doanh nghiệp quốc tế hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, truyền thông, công nghệ, kiến trúc và công nghiệp văn hóa.
Đồng thời, những giá trị của Hà Nội và Việt Nam được giới thiệu ngay tại điểm đến thông qua biểu diễn, triển lãm và trải nghiệm, tạo nên một hình thức “xuất khẩu tại chỗ”. Nếu được duy trì bằng các chương trình hợp tác dài hạn, những cuộc gặp tại festival có thể góp phần mở rộng mạng lưới sáng tạo, gia tăng sức mạnh mềm và củng cố vị thế văn hóa của Việt Nam.
Kéo dài hiệu ứng Festival
Nhưng một hệ sinh thái không thể chỉ hoạt động theo mùa sự kiện. Theo TS Nguyễn Thu Hà, sau lễ bế mạc, cần xác định những mối liên kết nào có thể tiếp tục, chương trình nào đủ sức tổ chức định kỳ và sản phẩm nào có khả năng bước vào thị trường. Nếu nghệ nhân chỉ xuất hiện để minh họa, nghệ sĩ nhận thù lao theo từng đêm diễn còn doanh nghiệp dừng ở việc treo logo tài trợ, thì sự hợp tác vẫn chưa đi đến chiều sâu.
Bài toán tiếp theo, quan trọng không kém là xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch, bảo đảm quyền tác giả và tạo nguồn thu tương xứng cho người trực tiếp làm ra sản phẩm văn hóa. Công chúng cũng phải được nhìn nhận như một thành phần của hệ sinh thái, bởi nhu cầu mua vé, sử dụng dịch vụ và chi trả cho sáng tạo sẽ quyết định khả năng tồn tại của thị trường.
Chỉ khi người xem hiểu giá trị của sản phẩm, họ mới chấp nhận trả một mức giá xứng đáng. Môi trường văn hóa chất lượng tất nhiên không nằm ngoài câu chuyện doanh thu. Nó là điều kiện để tạo nên những người tiêu dùng có hiểu biết và phân biệt sản phẩm thủ công với hàng sao chép, biết tôn trọng bản quyền và sẵn sàng trả tiền cho sáng tạo.
Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 còn góp phần mở thêm một kênh đưa văn hóa Thủ đô đến với công chúng và giới chuyên môn quốc tế. Sự tham gia của nghệ sĩ, chuyên gia và nhà sáng tạo nước ngoài tạo điều kiện cho các bên trao đổi phương thức tổ chức, quản trị và phát triển sản phẩm văn hóa.
