Chỉ thị 04-CT/TW: Xuất bản sẽ là lĩnh vực quan trọng của ngành công nghiệp văn hoá

Trong bối cảnh hoạt động xuất bản đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức mới, việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng là yêu cầu cấp thiết nhằm định hướng phát triển đúng đắn lĩnh vực này. Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư đã đặt ra những nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xuất bản trong tình hình mới.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Phó Vụ trưởng Vụ Báo chí - Xuất bản, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương.

Đưa xuất bản trở thành một ngành công nghiệp văn hoá

- Bà có thể cho biết những điểm mới nổi bật và ý nghĩa Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư đối với công tác xuất bản trong tình hình mới hiện nay? 

Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh: Theo tinh thần của Chỉ thị 04-CT/TW, xuất bản có nhiệm vụ truyền bá các giá trị văn hoá, tinh thần, xây dựng và bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia, tạo lập giá trị xã hội. Việc tạo lập giá trị xã hội chính là tiền đề dẫn dắt cho sản phẩm của xuất bản gắn với việc học tập, giáo dục và định hình con người Việt Nam. 

Xuất bản hiện nay không chỉ dừng ở nhu cầu học hay đọc sách mà gắn với các hoạt động giải trí và hưởng thụ văn hoá tinh thần của nhân dân cũng như các hoạt động khác. Xuất bản sẽ tham gia vào công nghiệp văn hoá hoặc một trong những lĩnh vực quan trọng của công nghiệp văn hoá. Đây là một bước thay đổi tư duy, từ nhận thức thực tiễn nghiên cứu quốc tế và từ đòi hỏi chính đáng xuất bản là giá trị cốt lõi cho các sản phẩm của công nghiệp văn hoá sau này.

Do vậy, cần gắn hoạt động xuất bản và sản phẩm xuất bản thành công cụ ngoại giao văn hoá. Hiện nay, mỗi một quốc gia, giá trị tri thức được đẩy lên mạnh mẽ bởi đó là bộ mặt giá trị văn minh của quốc gia hay còn gọi là thương hiệu của quốc gia. Đồng thời, coi xuất bản là công cụ chủ đạo trong giáo dục và đào tạo với việc gắn sách với giáo dục. Đây là điểm mới dẫn dắt và cũng là một thị trường mở, rất lớn cho ngành xuất bản trong việc phát hành các sản phẩm của xuất bản như sách truyền thống, sách hiện đại, video ngắn để phục vụ công việc học tập, nghiên cứu của đối tượng này…

Chỉ thị 04-CT/TW cũng nêu rất rõ mệnh đề triển khai mô hình lãnh đạo công, quản trị tư hay đầu tư công quản lý tư, đầu tư tư, sử dụng công đối với xuất bản. Việc này sẽ mở rộng không gian và tạo một tiềm lực lớn trong hoạt động hợp tác công tư để thúc đẩy toàn bộ các khâu, công đoạn, quy trình hình thành và sản xuất các sản phẩm nội dung của xuất bản. 

Cuối cùng, phải đào tạo một đội ngũ nhân lực tinh hoa, trang bị thêm khả năng ngoại ngữ, trở thành công dân toàn cầu, có khả năng công nghệ, khả năng sử dụng, sản xuất hay biên tập các sản phẩm nội dung số xuất bản. Đồng thời có tư duy quản trị, tư duy hoạch định, tham gia vào tập đoàn xuất bản sau này.

Sản phẩm sách phải là trái tim của nền kinh tế số

- Theo bà, việc triển khai Chỉ thị 04-CT/TW về hoạt động xuất bản trong tình hình mới của Ban Bí thư thực tiễn đã đạt được những kết quả bước đầu như thế nào?

Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh: Từ khi Chỉ thị được ban hành, toàn bộ hệ thống chính trị của cả nước, bao gồm các cơ quan liên quan ở các tỉnh thành và cơ sở đã kịp thời ban hành các chương trình hành động cũng như các kế hoạch gửi các văn bản định hướng cho toàn bộ hoạt động xuất bản ở trên địa bàn từ Trung ương tới cơ sở được triển khai đồng bộ trong 05 quan điểm và 09 nhiệm vụ, giải pháp Chỉ thị đã nêu.

Trên tinh thần chỉ đạo của Đảng luôn coi xuất bản là trụ cột của kinh tế tri thức cũng được những thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh có thông tư riêng tới đây để phát triển trong lĩnh vực xuất bản trở thành nền kinh tế tri thức trụ cột của thành phố. Hay những hoạt động tới đây có lộ trình xây dựng, đưa thủ đô sách thế giới vào Việt Nam. Từ lộ trình 2030 cũng đã bước đầu xây dựng đề án thuyết trình và trao đổi với lãnh đạo quốc tế, đưa giải sách quốc gia tới đây ngang tầm khu vực.

Điểm nghẽn lớn nhất là sửa đổi Luật Xuất bản năm 2012 để hiện thực hoá tất cả chủ trương của Đảng và cơ chế chính sách của nhà nước. Phải triển khai, ưu tiên những giải pháp đặc thù nhất. Trước hết, cần sửa những vấn đề liên quan tới nội dung số, vấn đề mô hình, từ khoá về xuất bản cũng như những hoạt động khác liên quan tới xuất bản.

Xuất bản trở thành giá trị cốt lõi, tiếp cận với thế giới

- Trong thời gian tới, cần có những giải pháp gì để tiếp tục đưa Chỉ thị 04-CT/TW đi vào cuộc sống một cách hiệu quả hơn, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh: Trước hết cần tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo không gian rộng mở cho hoạt động xuất bản. Giải pháp thể chế và chính sách nền tảng, đó là sửa đổi Luật Xuất bản. Cần nhanh chóng thể chế hoá mô hình lãnh đạo công, quản trị tư, đầu tư công, quản lý tư hay đầu tư tư, sửa đổi công để bảo vệ các nhà đầu tư và người đứng đầu đơn vị trong triển khai hoạt động xuất bản, tạo nền móng vững chắc trước khi tiến hành các giải pháp khác.

Phải xây dựng theo lộ trình, mục đích định vị và tái cơ cấu về hoạt động xuất bản. Việc cơ quan quản lý nhà nước sửa luật và xây dựng các chính sách khác như hạ tầng kỹ thuật, nền tảng dữ liệu xuất bản số dùng chung cho toàn ngành. Đây là giải pháp cần thiết, đồng bộ để ngành xuất bản chuyển mình để có những tài sản số, nội dung số và khuyến khích sự sáng tạo nhiều hơn đối với tác giả sáng tạo nội dung, tác giả viết sách.

Cần tăng cường khuyến khích các doanh nghiệp, công nghệ trong nước tham gia phát triển hệ sinh thái số của xuất bản. Việc này chính là tinh thần hợp tác công tư và nếu thực hiện được việc này một cách nhịp nhàng và có chính sách phù hợp sẽ là giải pháp thúc đẩy rất nhanh và mạnh đối với việc nâng cao năng lực, tiềm lực của hoạt động xuất bản nói chung và của từng đơn vị xuất bản nói riêng.

Cùng với đó, đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh để có cơ chế tài chính đặc thù. Câu chuyện kinh tế của xuất bản tới đây không chỉ dừng ở câu chuyện kinh tế truyền thống mà là tập đoàn kinh tế công nghệ tri thức, lĩnh vực quan trọng của công nghiệp nội dung. Do vậy, tài sản của xuất bản tới đây sẽ rất lớn và việc có cơ chế đặc thù dành cho xuất bản trở thành chính sách căn cốt tạo nền móng vững chắc trong việc xây dựng các chính sách sau này.

Phải triển khai nhanh dự án hỗ trợ xuất bản Việt Nam hay dự án dịch thuật Việt Nam bởi đây là tiền đề cho các dự án xuất bản các bộ sách cũng như những công trình nghiên cứu, những tài sản trí tuệ lớn của quốc gia. 

Cuối cùng, chúng tôi đề xuất thúc đẩy quan tâm trụ cột quan trọng thứ hai của xuất bản là hình thành trụ cột văn hoá đọc. Đưa việc đọc sách vào môn tự chọn của giáo dục trong hệ thống trường học để tạo không gian cho xuất bản có đầu ra để phát triển nhưng đồng thời ý nghĩa lớn hơn là việc nâng cao dân trí, đào tạo kiến thức, góp phần hình thành nhân cách người Việt Nam.

- Xin trân trọng cảm ơn bà về cuộc trao đổi.

Chỉ thị 04-CT/TW được đánh giá như một làn gió mới thổi vào ngành xuất bản trên đường đua tăng tốc chuyển đổi số. Đưa xuất bản trở thành công cụ ngoại giao văn hoá, đưa thành tựu của Việt Nam đến các địa chỉ, các trường đại học danh tiếng lớn trên thế giới. Chỉ thị không chỉ là định hướng quan trọng mà còn là động lực để ngành xuất bản phát triển bền vững, nâng cao vị thế, tầm vóc của hoạt động xuất bản. Việc triển khai đồng bộ, hiệu quả Chỉ thị sẽ góp phần nâng cao chất lượng nội dung, khẳng định vai trò của xuất bản trong đời sống xã hội, đưa xuất bản trở thành một ngành công nghiệp văn hoá trong kỷ nguyên mới.