Khơi đúng dòng vốn cho mục tiêu tăng trưởng cao
Dòng vốn chính là huyết mạch của nền kinh tế. Khi dòng vốn lưu thông thông suốt, sản xuất vận hành; nhưng khi vốn bị nghẽn hoặc chảy sai chỗ, tăng trưởng lập tức chịu tác động.
Nền kinh tế Việt Nam không thiếu những bài học về việc sử dụng vốn chưa hiệu quả. Đã có những doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất vì dòng tiền gián đoạn, những dự án sản xuất phải chờ vốn kéo dài, hay các công trình hạ tầng chậm tiến độ do thủ tục giải ngân ì ạch. Những câu chuyện ấy cho thấy một chân lý: Vốn được phân bổ đúng chỗ sẽ tạo động lực bứt phá cho nền kinh tế; ngược lại, khi dòng vốn lệch hướng, nguồn lực lớn đến đâu cũng có thể bị lãng phí.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn mang tính bản lề khi triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với khát vọng tăng trưởng hai con số, làm nền tảng để hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Để thực hiện được mục tiêu này không thể chỉ dựa vào quyết tâm. Điều cốt lõi là nguồn lực, đặc biệt là nguồn vốn. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam cần khoảng 1.400 tỉ USD trong 5 năm tới, tương đương khoảng 280 tỉ USD mỗi năm để duy trì tốc độ phát triển cao.
Con số này rất lớn, nhưng không phải không khả thi nếu các nguồn lực trong và ngoài nước được huy động hiệu quả.
Nguồn vốn có thể đến từ nhiều kênh như ngân sách Nhà nước, tín dụng ngân hàng, thị trường chứng khoán, đầu tư nước ngoài, kiều hối và các kênh tài chính mới như trung tâm tài chính quốc tế, thị trường carbon hay tài sản số.
Chưa kể những nguồn lực tiềm ẩn, như lượng vàng trong dân, nguồn vốn đang “nằm im” trong bất động sản, hay nguồn lực tiết kiệm được từ chống tham nhũng, chống lãng phí đều có thể trở thành động lực mới nếu được khai thông đúng cách. Ngay cả việc cải cách thủ tục hành chính, như nâng cao hiệu quả hoàn thuế và rút ngắn thời gian xử lý, cũng có thể giúp doanh nghiệp giải phóng thêm nguồn lực để đầu tư và mở rộng sản xuất.
Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ nằm ở việc có bao nhiêu vốn, mà còn ở hiệu quả sử dụng vốn. Hiện nay, chỉ số ICOR của Việt Nam - tức tỉ lệ vốn cần để tạo ra một đơn vị tăng trưởng - đang ở khoảng 6. Điều đó có nghĩa, để tạo ra 1 đồng tăng trưởng, nền kinh tế cần tới 6 đồng vốn đầu tư, cao gần gấp đôi so với một số nền kinh tế trong khu vực.
Chỉ số này phản ánh một vấn đề đáng suy ngẫm: Hiệu quả sử dụng nguồn lực của Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nếu không cải thiện điều này, việc huy động thêm vốn có thể chỉ làm tăng chi phí mà chưa chắc đã tạo ra tăng trưởng tương xứng.
Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cần bắt đầu từ khu vực công. Đầu tư công phải được chuẩn bị dự án tốt hơn, rút ngắn thủ tục. Khi được triển khai đúng tiến độ, đầu tư công không chỉ tạo hạ tầng cho phát triển mà còn đóng vai trò “vốn mồi” để thu hút thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài.
Cùng với đó, dòng vốn tín dụng cần được định hướng vào các lĩnh vực tạo giá trị dài hạn như năng lượng tái tạo, thương mại điện tử, đổi mới sáng tạo hay công nghệ mới. Đây là những lĩnh vực vừa tạo động lực tăng trưởng, vừa hạn chế nguy cơ lạm phát và đầu tư dàn trải.
Cuối cùng, cần hoàn thiện thể chế để mở ra các kênh dẫn vốn mới. Những lĩnh vực như thị trường carbon, sàn giao dịch hàng hóa, tài sản mã hóa hay trung tâm tài chính quốc tế cần được xây dựng khung pháp lý rõ ràng. Song song với đó là mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán để thu hút mạnh hơn dòng vốn đầu tư toàn cầu.
In bài viết
