Múa Xuân Phả - trò diễn dân gian độc đáo trong kho tàng văn hóa Thanh Hóa. Ảnh: Quách Du
Theo Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa năm 2026 số 306/KH-UBND ngày 17.8.2026 được ông Đầu Thanh Tùng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh - ký ban hành, tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương giao Thanh Hóa thực hiện Chương trình trên trong năm 2026 là hơn 410,5 tỉ đồng, gồm 297,5 tỉ đồng vốn đầu tư phát triển và 112,9 tỉ đồng kinh phí thường xuyên.
Do Thanh Hóa thuộc nhóm địa phương phải bố trí vốn đối ứng tối thiểu bằng 30% tổng chi ngân sách Trung ương hỗ trợ Chương trình, ngân sách địa phương phải bảo đảm ít nhất hơn 123,1 tỉ đồng.
Trong đó, vốn đầu tư công đối ứng tối thiểu là 89,2 tỉ đồng, kinh phí thường xuyên là trên 33,8 tỉ đồng. Như vậy, tổng nguồn ngân sách nhà nước tối thiểu thực hiện Chương trình năm 2026 được xác định ở mức trên 533,7 tỉ đồng.
Đáng chú ý, đối với phần vốn đầu tư công đối ứng, tỉnh hiện chưa còn nguồn vốn đầu tư công ngân sách địa phương chưa phân bổ để bố trí ngay 89,27 tỉ đồng.
Nguyên nhân là vốn ngân sách Trung ương cho Chương trình năm 2026 được giao bổ sung sau thời điểm tỉnh đã quyết định, phân bổ kế hoạch đầu tư công năm 2026.
Phương án được Thanh Hóa đưa ra là rà soát, điều chuyển kế hoạch vốn từ các dự án chậm giải ngân sang các dự án thuộc Chương trình đủ điều kiện bố trí vốn, căn cứ khả năng thực hiện, giải ngân và quyết định của cấp có thẩm quyền.
Riêng kinh phí thường xuyên, ngân sách tỉnh đã bố trí lồng ghép trên 101 tỉ đồng trong các chương trình, chính sách và nhiệm vụ phát triển văn hóa năm 2026.
Nguồn này gồm 28,1 tỉ đồng tăng cường cơ sở vật chất ngành văn hóa; 900 triệu đồng dành cho hoạt động sáng tác, hội thảo, giải thưởng, triển lãm văn học nghệ thuật; trên 72 tỉ đồng sản xuất chương trình phát thanh, truyền hình tuyên truyền nhiệm vụ chính trị của tỉnh.
Mức kinh phí trên cao hơn đáng kể yêu cầu đối ứng kinh phí thường xuyên tối thiểu 33,8 tỉ đồng.
Ngoài ngân sách Trung ương và địa phương, Thanh Hóa chủ trương huy động thêm nguồn xã hội hóa, tài trợ, viện trợ, đóng góp tự nguyện và các nguồn lồng ghép hợp pháp khác.
Tuy nhiên, việc huy động phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, đúng quy định, không làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc đối với người dân.
Cùng với yêu cầu huy động nguồn lực, kế hoạch đặt ra nguyên tắc chặt chẽ trong phân bổ và sử dụng vốn.
Theo đó, việc bố trí vốn phải đúng mục tiêu, đối tượng, nội dung và định mức; không sử dụng vốn của Chương trình cho nhiệm vụ nằm ngoài phạm vi hoặc nhiệm vụ đã được ngân sách nhà nước bảo đảm bằng nguồn vốn khác.
Trường hợp bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp xã, UBND cấp xã chỉ được giao vốn chi tiết đến từng dự án sau khi dự án bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý và có quyết định của cấp có thẩm quyền.
Kế hoạch cũng yêu cầu ưu tiên vốn cho dự án chuyển tiếp, dự án đã hoàn thiện thủ tục, có mặt bằng và khả năng giải ngân trong năm; không bố trí vốn dàn trải, manh mún, hạn chế phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.
Thanh Hóa đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao trong năm 2026. Trước ngày 30.9, các cơ quan liên quan phải rà soát tiến độ, khả năng giải ngân để đề xuất điều chuyển vốn từ nhiệm vụ, dự án chậm tiến độ hoặc không còn nhu cầu sang những dự án có khả năng thực hiện tốt hơn.
Danh mục công trình, mức vốn, tiến độ, kết quả lựa chọn nhà thầu và kết quả thực hiện cũng phải được công khai; đồng thời tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và người dân tham gia giám sát.
