Quy hoạch nằm đó, nhu cầu vẫn tăng, ôtô vẫn phải tìm chỗ đậu và lòng đường tiếp tục bị biến thành nơi giải bài toán mà quy hoạch chưa giải được.
Dự thảo nghị quyết UBND TPHCM trình HĐND thành phố lần này có một điểm rất đáng chú ý, người sử dụng đất được khai thác không gian ngầm trong ranh giới thửa đất đến độ sâu 15m mà không phải nộp tiền sử dụng không gian ngầm.
Nếu chỉ nhìn không gian ngầm như một tài sản để thu tiền, doanh nghiệp sẽ phải cộng thêm một khoản chi phí vào một dự án vốn đã rất đắt đỏ. Nếu chỉ có tiền gửi xe để thu hồi vốn, bài toán càng khó.
Vì vậy, việc cho phép bãi đỗ xe ngầm kết hợp thương mại, dịch vụ là mấu chốt. Nói thẳng, muốn doanh nghiệp đào xuống lòng đất, phải cho họ nhìn thấy dòng tiền ở đó.
Đây không phải ưu ái doanh nghiệp mà là nguyên tắc kinh tế bình thường. Nhà đầu tư bỏ vốn thì phải có phương án thu hồi vốn. Thành phố có thêm bãi xe, giảm áp lực giao thông và có thêm không gian công cộng thì người dân cũng được hưởng lợi.
Nhưng cơ chế thông thoáng không đồng nghĩa với buông lỏng.
Quy hoạch không gian ngầm phải đi cùng dữ liệu không gian thống nhất, bản đồ hạ tầng kỹ thuật và cơ chế phối hợp giữa các ngành. HĐND TPHCM cũng đặt yêu cầu công trình ngầm không được chồng lấn với hạ tầng hiện hữu hoặc không gian đã dành cho dự án khác, đồng thời phải bảo đảm an toàn cho công trình trên mặt đất và khu vực lân cận.
Nếu làm được điều đó, lòng đất sẽ không còn là “phần chìm” trong tư duy quy hoạch.
Công viên 23 Tháng 9 đang được nghiên cứu phương án công trình ngầm kết nối ga Bến Thành, với tối đa 4 tầng hầm, kết hợp bãi đỗ xe, thương mại và dịch vụ. Đây là hướng tiếp cận cho thấy không gian ngầm có thể gắn với giao thông công cộng.
Đó mới là cách nhìn của một đô thị hiện đại, mặt đất dành nhiều hơn cho con người, phương tiện và các chức năng đô thị có thể được tổ chức xuống dưới lòng đất.
Nhưng bài học của hàng chục năm quy hoạch vẫn còn nguyên, chính sách phải đi trước một bước. Không thể tiếp tục quy hoạch bãi xe ngầm, kêu gọi đầu tư, rồi để dự án mắc kẹt bởi bài toán tài chính, quyền khai thác và thủ tục.
Người dân mong chờ những bản thiết kế bãi đỗ xe ngầm thực sự hiện hữu trong thực tế.
