TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về những động lực đang hỗ trợ tăng trưởng và những vấn đề cần lưu ý trong những tháng cuối năm.
Các dự báo tăng trưởng đang thay đổi
- Thưa ông, nhiều tổ chức quốc tế gần đây đã nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam. Ông nhìn nhận như thế nào về sự điều chỉnh này?
TS. Lê Duy Bình: Thời gian gần đây, nhiều tổ chức tài chính, ngân hàng quốc tế liên tục điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Standard Chartered dự báo GDP quý III/2026 tăng 8,7% và giữ dự báo tăng trưởng cả năm ở mức 9,5%. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2026 lên 7,8%, trong khi Ngân hàng UOB (Singapore) điều chỉnh từ 7% lên 8,5%. SSI Research cũng dự báo tăng trưởng quý III có thể đạt 8,7-9,3%.
Đầu tư công, đầu tư tư nhân, tiêu dùng của người dân và doanh nghiệp, cũng như dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đang tạo thêm các động lực cho tăng trưởng.
Đáng chú ý, nếu nhìn trong khoảng 10 năm qua hoặc dài hơn, các tổ chức quốc tế thường có cách tiếp cận tương đối thận trọng khi đánh giá về tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam, thậm chí thận trọng hơn một số đánh giá trong nước. Vì vậy, việc họ điều chỉnh tăng dự báo cho thấy đã có những cơ sở mới trong đánh giá về triển vọng kinh tế Việt Nam. Đây cũng là tín hiệu cho thấy mục tiêu tăng trưởng cao của Việt Nam trong năm nay đang nhận được sự nhìn nhận tích cực hơn từ các tổ chức quốc tế.
- Những cơ sở nào đang khiến các tổ chức quốc tế có thêm niềm tin vào triển vọng tăng trưởng Việt Nam, thưa ông?
TS. Lê Duy Bình: Tôi cho rằng các đánh giá này trước hết dựa trên những chỉ số kinh tế được công bố trong những tháng đầu năm, đặc biệt là kết quả sản xuất, thương mại và tiêu dùng. Sau 9 tháng năm 2026, sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao. Dự kiến chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 12,1-12,2%.
Thị trường trong nước cũng đang là một điểm tựa quan trọng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 13,1-13,6%, cho thấy sức mua trong nước tiếp tục được duy trì. Xuất khẩu tăng khoảng 24%, tiếp tục là một động lực nổi bật. Trong đó, khu vực FDI chiếm khoảng 80,9% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 29,2%, khu vực doanh nghiệp trong nước tăng 6,1%.
Bên cạnh đó, đầu tư công, đầu tư tư nhân, tiêu dùng của người dân và doanh nghiệp, cũng như dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đang tạo thêm các động lực cho tăng trưởng. Những diễn biến này giúp củng cố nhận định rằng kinh tế Việt Nam có khả năng đạt mức tăng trưởng cao trong năm nay. Việc các tổ chức quốc tế cải thiện dự báo vì vậy phản ánh sự thay đổi trong đánh giá của họ về triển vọng kinh tế Việt Nam.
Đầu tư công không chỉ tạo tổng cầu
- Đầu tư công đang được đẩy mạnh, trong khi xuất nhập khẩu và tiêu dùng trong nước cũng có những chuyển động đáng chú ý. Theo ông, đâu là những động lực có vai trò quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng năm nay?
TS. Lê Duy Bình: Trong giai đoạn hiện nay, đầu tư công có vai trò lớn bởi không chỉ đóng góp trực tiếp vào tổng cầu và tăng trưởng, mà còn tạo dựng không gian, dư địa tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Một số tổ chức quốc tế khi nâng dự báo tăng trưởng Việt Nam cũng đề cập đến vai trò của đầu tư công.
TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam.
Không gian tăng trưởng mới ở đây không chỉ là không gian địa lý. Khi hạ tầng giao thông, hạ tầng công nghệ thông tin được cải thiện, không gian của kinh tế số được mở rộng, khả năng vận hành của nền kinh tế cũng được nâng lên. Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với tăng trưởng trong những năm tới. Quan trọng hơn, đầu tư công có khả năng dẫn dắt và tạo hiệu ứng lan tỏa sang khu vực kinh tế tư nhân, qua đó tạo điều kiện thu hút thêm đầu tư tư nhân. Đây là một vai trò rất lớn của đầu tư công.
Do đó, các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục đẩy nhanh tiến độ đầu tư công. Bởi tốc độ giải ngân đã có cải thiện so với năm trước, nhưng vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Nếu nguồn vốn này được đưa nhanh vào nền kinh tế, hiệu quả lan tỏa sẽ lớn hơn.
Nhập siêu cần nhìn vào chất lượng tăng trưởng
- Nhập siêu đang gia tăng sau một thời gian dài Việt Nam duy trì xuất siêu. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao, ông đánh giá thế nào về diễn biến này?
TS. Lê Duy Bình: Nếu nói nhập siêu không đáng lo ngại thì hoàn toàn không chính xác. Đây là một chỉ dấu mà chúng ta luôn phải lưu tâm, đặc biệt sau một thời gian dài Việt Nam duy trì xuất siêu. Tuy nhiên, cần nhìn sâu hơn vào bản chất của nhập siêu hiện nay. Điểm đáng chú ý là Việt Nam không chủ yếu nhập siêu để phục vụ tiêu dùng. Nhập khẩu phục vụ tiêu dùng vẫn tăng, nhưng ở mức độ vừa phải. Mức tăng nhập khẩu hiện nay chủ yếu đến từ tư liệu sản xuất, nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị phục vụ các công trình và hoạt động sản xuất.
Các dự án lớn về hạ tầng, đường cao tốc, cầu cảng hay những công trình quy mô lớn đều đòi hỏi một lượng đáng kể máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu nhập khẩu. Một nguyên nhân khác là Việt Nam vẫn phụ thuộc vào công nghệ và tư liệu sản xuất từ nước ngoài. Vì vậy, trong quá trình đầu tư và mở rộng năng lực sản xuất, việc nhập khẩu những yếu tố đầu vào này là điều khó tránh khỏi.
Điều quan trọng là phải kỳ vọng những máy móc, thiết bị và công trình được đầu tư hôm nay sẽ làm gia tăng năng lực sản xuất của nền kinh tế trong tương lai, chuẩn bị cho một chu kỳ sản xuất mới. Khi năng lực sản xuất được cải thiện, cán cân thương mại cũng có cơ sở để thay đổi.
Tuy nhiên, đây vẫn là vấn đề nền kinh tế phải giải quyết. Không chỉ nhìn vào con số nhập siêu, chúng ta cần nâng cao năng lực của doanh nghiệp và nhà sản xuất trong nước, chủ động hơn về máy móc, thiết bị, tư liệu sản xuất và những yếu tố đầu vào mà Việt Nam có khả năng sản xuất.
Vì vậy, cần nhìn nhập siêu một cách bình tĩnh và nhận diện đúng bản chất để có giải pháp phù hợp. Đây là thách thức cần được lưu ý trong ngắn hạn, nhưng quan trọng hơn là phải nâng cao năng lực sản xuất trong nước để từng bước giảm sự phụ thuộc vào những yếu tố đầu vào mà chúng ta có thể chủ động được.
Xin cảm ơn ông!
Sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hai con số. IIP tháng 9/2026 ước tăng 16,6-16,9% so với cùng kỳ năm 2025, đưa mức tăng 9 tháng lên khoảng 12,1-12,2%; trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng gần 13%. Diễn biến này cùng với những kết quả tích cực ở các lĩnh vực khác là cơ sở để nhiều tổ chức quốc tế điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng Việt Nam. Việc điều chỉnh đáng chú ý bởi các tổ chức này thường có cách tiếp cận tương đối thận trọng khi đánh giá triển vọng kinh tế Việt Nam.
