Khẳng định vị thế trong nước trước khi vươn ra quốc tế
Ngày 4/11, Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 (Go Global) đã chính thức được công bố, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn con đường quốc tế hóa phù hợp với năng lực, nguồn lực, ngành hàng và mục tiêu phát triển.
Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 10.000 lượt doanh nghiệp về đầu tư và kinh doanh toàn cầu; tư vấn, xây dựng kế hoạch vươn ra quốc tế cho 1.000 doanh nghiệp; hỗ trợ chuyên sâu cho 100 doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, trong đó có 30 doanh nghiệp thực hiện theo phương thức mua bán, sáp nhập (M&A).
Đồng thời, hướng đến mục tiêu hỗ trợ 100 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, trong đó có tối thiểu 20 doanh nghiệp lớn thuộc các ngành mũi nhọn, chiến lược; và hỗ trợ 100 doanh nghiệp hoạt động hiệu quả trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới, trong đó ít nhất 10 doanh nghiệp đạt doanh thu xuất khẩu trực tuyến trên 10 triệu USD.
Ông Trần Văn Hiển, Trưởng Ban Kinh tế và Xúc tiến Thương mại của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.
Đánh giá cao ý nghĩa thiết thực của chương trình, ông Trần Văn Hiển, Trưởng Ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho biết, đây là một chương trình rất phù hợp với chiến lược của Nhà nước, góp phần hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia vào thị trường toàn cầu.
Tuy nhiên, chỉ ra thực tế phát triển của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, ông Hiển cho rằng, tính chủ động còn hạn chế. Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm xuất khẩu chưa có được giá trị riêng. Khi tham gia thị trường toàn cầu, doanh nghiệp trong nước vẫn chủ yếu nhập khẩu các cấu phần, sản phẩm chủ lực từ nước ngoài để hoàn thiện, gia công sản phẩm. Sự phụ thuộc này khiến sản phẩm Việt Nam gặp bất lợi, khó cạnh tranh với hàng hóa của các quốc gia khác trên thị trường quốc tế.
Vì vậy, để hoàn thành và đảm bảo thực hiện thắng lợi các mục tiêu đặt ra của Chương trình Go Global, ông Trần Văn Hiển cho rằng, doanh nghiệp phải chủ động phát triển và làm chủ công nghệ trong sản xuất sản phẩm công nghiệp, công nghệ chủ lực, đây là yếu tố quan trọng nhất. Cùng với đó, cần có chiến lược tập hợp các nguồn lực, bao gồm cả nhân lực và nguồn lực kinh tế, để phát triển sản phẩm, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh.
“Bản thân doanh nghiệp muốn vươn ra thị trường quốc tế trước hết phải khẳng định được vị thế tại thị trường trong nước. Đây là điều rất quan trọng”, ông Hiển khuyến nghị và cho rằng, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị. Hiện nay, công tác quản trị tại nhiều doanh nghiệp còn phức tạp và tồn tại không ít hạn chế. Do đó, việc tối ưu hóa quản trị sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, từ đó giảm giá thành sản phẩm. Khi giá thành được giảm xuống, doanh nghiệp sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để tham gia thị trường toàn cầu, các sàn thương mại điện tử cũng như chuỗi giá trị gia tăng.
Một vấn đề quan trọng khác, theo ông Hiển là doanh nghiệp cần tận dụng mọi cơ hội để chủ động kết nối với các doanh nghiệp đã có vị thế trên thế giới. Thông qua đó, doanh nghiệp Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm quản trị, tiếp cận công nghệ và phương thức sản xuất của các đối tác, giúp rút ngắn thời gian, đẩy nhanh quá trình tiệm cận các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông Phạm Quang Phi đánh giá Chương trình Go Global có ý nghĩa thiết thực trong việc xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế.
Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, ông Phạm Quang Phi, Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu ICP Việt Nam cũng đánh giá Chương trình Go Global có ý nghĩa thiết thực trong việc xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế.
Qua 13 năm hoạt động, doanh nghiệp của ông Phi đã xuất khẩu nhiều mặt hàng thông qua hình thức tự sản xuất và gia công OEM. Tuy nhiên, một trong những hạn chế phổ biến hiện nay là nhiều doanh nghiệp, đặc biệt các nhà xưởng quy mô nhỏ, chưa có bộ phận hoặc nhân sự chuyên trách về xuất khẩu. Vì vậy, dù có năng lực sản xuất, không ít doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi trực tiếp tiếp cận thị trường nước ngoài, chủ yếu phải thông qua các đơn vị trung gian để thực hiện hoạt động xuất khẩu.
Theo ông Phi, điều doanh nghiệp cần là một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, trong đó chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực và chia sẻ kinh nghiệm để doanh nghiệp từng bước làm chủ hoạt động xuất khẩu. Bên cạnh đó, sự hỗ trợ về thông tin thị trường từ Cục Xúc tiến thương mại, hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài và các đại diện xúc tiến thương mại ở nước ngoài cũng rất quan trọng. Khi được cung cấp thông tin và kết nối phù hợp, doanh nghiệp có thêm điều kiện chủ động tìm kiếm đối tác, trực tiếp xuất khẩu sản phẩm do mình sản xuất. Đây là bước tiến quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực và tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.
Thương vụ sẵn sàng đồng hành, kết nối thị trường
Ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cũng nhìn nhận, Chương trình Go Global là định hướng quan trọng, phù hợp với yêu cầu phát triển của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh thương mại quốc tế có nhiều biến động, việc vươn ra thị trường toàn cầu không chỉ dừng lại ở mở rộng xuất khẩu, mà cần hướng tới xây dựng thương hiệu, phát triển mạng lưới phân phối, thiết lập hiện diện thương mại, đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế.
Phân tích cụ thể hơn về thị trường Hoa Kỳ, ông Hưng cho biết, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường chiến lược, mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động và xây dựng hiện diện quốc tế.
Với quy mô thị trường lớn, sức mua cao, hệ thống phân phối phát triển và môi trường kinh doanh năng động, Hoa Kỳ không chỉ là thị trường xuất khẩu quan trọng mà còn mang lại nhiều cơ hội trong các lĩnh vực công nghệ, dịch vụ, đầu tư, sản xuất và phát triển chuỗi cung ứng.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, điều này đặt ra yêu cầu chuyển từ phương thức chủ yếu xuất khẩu thông qua các nhà nhập khẩu trung gian sang chủ động xây dựng mạng lưới phân phối, văn phòng đại diện, công ty, liên doanh hoặc cơ sở sản xuất tại thị trường sở tại, phù hợp với năng lực và chiến lược phát triển.
“Thực tế, một số doanh nghiệp Việt Nam, tiêu biểu như FPT, đã từng bước xây dựng được hiện diện kinh doanh, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng hoạt động tại Hoa Kỳ. Đây là những kinh nghiệm cho thấy tiềm năng và khả năng vươn ra thị trường quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam khi có chiến lược phù hợp và sự chuẩn bị bài bản”, ông Đỗ Ngọc Hưng chia sẻ.
Cơ hội xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ vẫn còn rất lớn song luôn đi kèm với những yêu cầu và thách thức ngày càng cao.
Cũng theo ông Hưng, cơ hội tại thị trường Hoa Kỳ lớn song luôn đi kèm với những yêu cầu và thách thức ngày càng cao từ hệ thống pháp luật và quy định quản lý phức tạp, đặc biệt về thuế, hải quan, tiêu chuẩn sản phẩm, lao động, sở hữu trí tuệ và bảo vệ người tiêu dùng... đến việc gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại.
Từ kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp tại địa bàn, thương vụ khuyến nghị, doanh nghiệp cần xác định rõ thị trường mục tiêu, lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp, chuẩn bị đầy đủ nguồn lực tài chính, nhân sự và năng lực quản trị; đồng thời chú trọng tư vấn pháp lý, đánh giá chi phí và rủi ro trước khi quyết định đầu tư. Quá trình mở rộng hiện diện quốc tế cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, trên cơ sở hiệu quả và phát triển bền vững.
Ông Đỗ Ngọc Hưng khẳng định, hệ thống Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp trong hành trình Go Global. “Thương vụ xác định nhiệm vụ hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ trong xúc tiến xuất khẩu, mà còn trong tìm kiếm cơ hội đầu tư, thiết lập hiện diện thương mại và phát triển kinh doanh lâu dài. Trọng tâm là cung cấp thông tin thị trường, chính sách và môi trường đầu tư; kết nối với các đối tác nhập khẩu, phân phối, đầu tư và các tổ chức hỗ trợ; đồng thời phối hợp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ”, ông Hưng chia sẻ.
Để triển khai thành công Chương trình Go Global, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái đề nghị phát huy vai trò chủ động của các địa phương thông qua Chương trình "Local Go Global". Bởi các địa phương là nơi nắm bắt tiềm năng, lợi thế, năng lực sản xuất và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp trên địa bàn, từ đó chủ động xây dựng các giải pháp hỗ trợ phù hợp, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.
