Khái niệm an ninh đã thay đổi
Trước kia, khái niệm an ninh thường gắn với quốc phòng, chủ quyền hay các mối đe dọa quân sự. Tuy nhiên, thực tiễn gần đây cho thấy, các cuộc khủng hoảng lớn không hề có biên giới, không giới hạn trong một lĩnh vực nào nhưng khả năng lan truyền lại rất nhanh. Một cuộc tấn công mạng có thể gây thiệt hại kinh tế; dịch Covid-19 dẫn đến bất ổn xã hội; một chiến dịch thông tin sai lệch ảnh hưởng đến an ninh chính trị; một sự cố môi trường tạo ra khủng hoảng y tế và sinh kế...
Nhìn ra ảnh hưởng của môi trường với doanh nghiệp, bà Khà Hồng Hạnh, Giám đốc Chiến lược Công ty Cổ phần Đầu tư công nghệ và truyền thông DHT, cho biết: “Là cổ đông của một doanh nghiệp sản xuất trà Ô Long tinh, khi nhận ra những sự cố có thể có với hoạt động của công ty mình, tôi đề xuất giảm tối đa các chỉ số liên quan đến rủi ro môi trường bằng cách điều chỉnh quy trình sản xuất theo hướng thuận tự nhiên, chuyển sang sử dụng điện mặt trời, cải tiến hệ thống ủ men vi sinh, xây dựng hệ thống tuần hoàn... Nhờ thay đổi đó, sản phẩm của chúng tôi không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe mà còn được các đối tác nước ngoài đánh giá cao. Doanh nghiệp đạt chứng nhận Halal của thị trường Trung Đông khó tính và mở ra cơ hội hợp tác đầu tư, nghiên cứu liên quan. Bất chấp dịch Covid-19, giai đoạn 2020-2025, chúng tôi vẫn phát triển tốt”.
 |
PGS, TS Augusto Casas, Đại học Maryland, Baltimore County (Hoa Kỳ) dẫn dắt trao đổi học thuật về quản trị an ninh mạng tại Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội. |
Ông Nguyễn Việt Cường, Tổng giám đốc Công ty Đầu tư phát triển du thuyền Hạ Long xanh, Tập đoàn Vingroup, lại nhìn thấy giá trị của quản trị an ninh phi truyền thống trong quản trị nhân sự, khách hàng và khủng hoảng: “Trong hoạt động, tôi phải tiếp xúc và va chạm với rất nhiều tình huống. Tuy nhiên, thay vì lúng túng xử lý tình huống mỗi khi khủng hoảng xảy ra hay nơm nớp lo sợ như trước khi hiểu về quản trị an ninh phi truyền thống, tôi chú trọng xây dựng quy trình kiểm soát, xử lý rủi ro, chuẩn hóa quy trình làm việc... Điều này giúp doanh nghiệp giảm đáng kể sai sót trong vận hành và nâng cao khả năng thích ứng”.
Trong lĩnh vực công, đồng chí Nguyễn Hữu Đông, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội; ông Lại Văn Loan, Phó viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân TP Hồ Chí Minh; ông Nguyễn Hồng Sâm, Cục trưởng Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ... đều cho rằng việc được đào tạo bài bản về lĩnh vực quản trị an ninh phi truyền thống mang lại nhiều giá trị thiết thực cho công tác quản lý và điều hành lĩnh vực chuyên môn.
Việt Nam trước yêu cầu đối phó với những rủi ro mới
Tại sao quản trị an ninh phi truyền thống được nhiều nhà quản lý đánh giá cao? Bà Khà Hồng Hạnh cho rằng: “Đừng nghĩ an ninh chỉ là những vấn đề vĩ mô. Quản trị an ninh phi truyền thống là bảo vệ những điều hết sức thường nhật và gắn bó với cuộc sống của chúng ta mỗi ngày”. Ông Nguyễn Việt Cường lý giải: “Doanh nghiệp hiện nay không chỉ cạnh tranh về sản phẩm mà còn phải đối mặt với rất nhiều rủi ro mới. Nhiều rủi ro không chỉ xuất phát từ hoạt động sản xuất, kinh doanh mà đến từ bên ngoài. Thêm vào đó, đặc trưng của các nguy cơ phi truyền thống là tốc độ lan truyền nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng và chi phí khắc phục rất lớn. Khi một cuộc khủng hoảng đã xảy ra, việc xử lý thường khó khăn hơn nhiều so với việc phát hiện sớm. Vì vậy, doanh nghiệp rất cần những người có khả năng quản trị an ninh phi truyền thống đặt trọng tâm vào phòng ngừa và dự báo”.
Trong một thế giới mà các nguy cơ ngày càng đan xen và không có ranh giới, năng lực quản trị an ninh phi truyền thống không chỉ là yêu cầu của doanh nghiệp hay một cơ quan, mà đang trở thành một phần của năng lực cạnh tranh và thích ứng của quốc gia. Theo các chuyên gia, nhu cầu về đội ngũ có khả năng đánh giá, nhận diện và quản trị các rủi ro phi truyền thống đang gia tăng. Muốn quản trị rủi ro, trước tiên phải đánh giá, nhận diện được nó. Rủi ro được lượng hóa bằng các chỉ số cụ thể thay vì chỉ đánh giá theo cảm tính. Theo GS, TS Hoàng Đình Phi, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh (HSB), Đại học Quốc gia Hà Nội: “Quản trị an ninh phi truyền thống thực chất là quản trị những rủi ro mới của thời đại. Đây là một khoa học liên ngành. Nó gắn với các mô hình quản trị, các thuật toán quản trị, các tính toán dự báo chứ không phải chỉ là một hệ lý thuyết thuần túy. Việc quản trị được thực hiện trên cơ sở bộ công thức với các chỉ số cụ thể, có liên quan mật thiết và tính thực tiễn cao”.
Trường Quản trị và Kinh doanh là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam triển khai chương trình thạc sĩ quản trị an ninh phi truyền thống từ năm 2014. Thực tế, nhiều học viên của chương trình đã vận dụng hiệu quả kiến thức vào công việc và cuộc sống, trở thành những người tiên phong lan tỏa tư duy quản trị an ninh phi truyền thống trong nhiều lĩnh vực. Sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ quản trị an ninh phi truyền thống tại HSB, bà Khà Hồng Hạnh chia sẻ: “Khi áp dụng công thức, việc quản trị rủi ro trở nên dễ dàng hơn nhiều. Trước khi đưa ra một quyết định, thay vì các gạch đầu dòng như trước đây, tôi chỉ cần dựa vào công thức với các chỉ số là có thể xác định được mức độ rủi ro của vấn đề như thế nào. Ví dụ, nếu chỉ số an ninh bị đe dọa lên đến 7 điểm, 8 điểm hay 9 điểm thì rõ ràng vấn đề ở mức cấp báo, cần xử lý gấp. Còn nếu chỉ ở mức 1-2 điểm, thì chúng ta biết rằng công tác quản trị an ninh đang tương đối tốt và cần tập trung vào các góc độ phát triển bền vững”.
