Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng, đan xen áp lực bởi giá năng lượng

Phục hồi nhờ sản xuất và xuất khẩu

Kinh tế Trung Quốc mở đầu năm 2026 với những chỉ dấu tăng trưởng đáng chú ý, khi cả sản xuất công nghiệp, tiêu dùng và đầu tư đều ghi nhận mức cải thiện so với cùng kỳ năm trước. Đây được xem là tín hiệu tích cực đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, trong bối cảnh môi trường quốc tế tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Cụ thể, sản lượng công nghiệp tăng 6,3% trong hai tháng đầu năm, cho thấy khu vực sản xuất, trụ cột của kinh tế Trung Quốc, đang dần lấy lại đà phục hồi. Song song với đó, đầu tư tài sản cố định tăng 1,8% sau khi giảm trong năm 2025, phản ánh nỗ lực kích thích đầu tư của Bắc Kinh bước đầu phát huy hiệu quả.

Ở phía cầu, doanh số bán lẻ tăng 2,8%, vượt kỳ vọng của thị trường. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn được đánh giá là chưa đủ mạnh để trở thành động lực chính cho tăng trưởng. Thực tế này cho thấy tiêu dùng nội địa, yếu tố mà Trung Quốc đang muốn thúc đẩy, vẫn còn phục hồi chậm.

Điểm sáng lớn nhất của kinh tế Trung Quốc hiện nay đến từ khu vực xuất khẩu. Trong hai tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tăng tới 21,8%, nhờ nhu cầu mạnh từ Đông Nam Á và châu Âu. Điều này tiếp tục củng cố vai trò của Trung Quốc như một trung tâm sản xuất và cung ứng toàn cầu.

Chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu và phát triển sản xuất công nghệ cao đã giúp Trung Quốc đạt thặng dư thương mại hàng hóa gần 1.200 tỷ USD trong năm trước, mức cao kỷ lục. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào xuất khẩu cũng khiến kinh tế Trung Quốc dễ bị tổn thương trước biến động bên ngoài, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Nhằm thích ứng với bối cảnh mới, Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 trong khoảng 4,5-5%, thấp hơn so với năm trước và là mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Đồng thời, kế hoạch kinh tế 5 năm mới tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tái cân bằng mô hình tăng trưởng, trong đó tiêu dùng nội địa đóng vai trò trung tâm.

Rủi ro địa chính trị tạo nên thách thức

Dù có những tín hiệu tích cực, kinh tế Trung Quốc vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt từ môi trường quốc tế. Cơ quan thống kê Trung Quốc cảnh báo rủi ro địa chính trị tiếp tục gia tăng, trong khi nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Một trong những yếu tố đáng lo ngại là tác động từ xung đột Trung Đông, liên quan đến Iran. Những bất ổn này có thể ảnh hưởng đến giá năng lượng, chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu, các yếu tố có tác động trực tiếp đến kinh tế Trung Quốc.

Các chuyên gia nhận định tăng trưởng hiện tại của Trung Quốc mang tính "dựa vào xuất khẩu" rõ rệt. Điều này khiến nền kinh tế dễ chịu tác động khi nhu cầu bên ngoài suy yếu hoặc khi căng thẳng địa chính trị leo thang. Triển vọng trong quý II vì thế được dự báo có thể chậm lại.

Ở trong nước, thị trường bất động sản tiếp tục là điểm nghẽn lớn. Đầu tư vào lĩnh vực này giảm 11,1% trong hai tháng đầu năm, trong khi giá nhà tiếp tục xu hướng đi xuống. Tại 70 thành phố lớn, giá nhà mới giảm trung bình 0,3% trong tháng 2 so với tháng trước.

Sự suy yếu của bất động sản không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng mà còn tác động đến niềm tin tiêu dùng và hệ thống tài chính. Đây từng là động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế Trung Quốc trong nhiều năm, nên việc lĩnh vực này giảm tốc kéo dài đang tạo ra áp lực đáng kể.

Ngoài ra, tiêu dùng nội địa vẫn chưa phục hồi vững chắc. Doanh số bán lẻ trong tháng 12 trước đó chỉ tăng 0,9%, phản ánh tâm lý thận trọng của người dân. Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang dựa vào tiêu dùng sẽ cần thêm thời gian.

Một yếu tố khác cần lưu ý là hệ thống dữ liệu kinh tế của Trung Quốc. Các chỉ số theo tháng, vốn được theo dõi sát sao do thiếu số liệu chi tiết về GDP theo quý, cho thấy bức tranh tăng trưởng chưa thực sự đồng đều. Một số lĩnh vực phục hồi nhanh, nhưng nhiều lĩnh vực khác vẫn gặp khó khăn.

Kinh tế Trung Quốc đang trong giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Những kết quả tích cực đầu năm tạo nền tảng cho tăng trưởng, nhưng chưa đủ để đảm bảo một chu kỳ phục hồi bền vững. Trong bối cảnh rủi ro bên ngoài gia tăng và các vấn đề nội tại chưa được giải quyết triệt để, triển vọng của nền kinh tế này vẫn cần được theo dõi chặt chẽ trong thời gian tới.