Nguy cơ gián đoạn 25% nguồn cung dầu khí thế giới
Theo tờ Al Jazeera ngày 6/4, một cố vấn cấp cao của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã cảnh báo rằng các đồng minh của Tehran có thể tiến tới đóng tuyến vận tải qua eo biển Bab al-Mandeb - động thái được ví như việc Iran đã thực hiện với eo biển Hormuz.
Bab al-Mandeb là tuyến hàng hải chiến lược nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, giữ vai trò then chốt trong chuỗi vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Tầm quan trọng của eo biển này càng gia tăng trong bối cảnh eo biển Hormuz - nơi trong thời bình trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí thế giới bị hạn chế.
Vị trí eo biển Bab el-Mandeb (khoanh tròn), Biển Đỏ, vịnh Aden, eo biển Hormuz (khoanh tròn góc trên cùng) - Ảnh chụp màn hình The Federal
Cựu Ngoại trưởng Iran Ali Akbar Velayati, một nhân vật có ảnh hưởng trong hệ thống quyền lực Tehran, ngày 5/4 đăng tải trên nền tảng X rằng “Bộ Chỉ huy Thống nhất của Mặt trận Kháng chiến coi eo biển Bab al-Mandeb tương đương eo biển Hormuz”.
Ông nhấn mạnh, nếu Nhà Trắng “lặp lại sai lầm” thì “họ sẽ sớm nhận ra rằng dòng chảy năng lượng và thương mại toàn cầu có thể bị gián đoạn chỉ bằng một động thái”.
Kênh truyền hình nhà nước Press TV sau đó xác nhận lại cảnh báo này.
Xung đột tại Trung Đông leo thang khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Iran từ ngày 8/4 nếu Tehran không mở lại Hormuz. Trước đó, Washington cũng từng phát tín hiệu về khả năng nhắm tới các nhà máy khử mặn của Iran.
Về phía mình, Tehran khẳng định Hormuz vẫn mở đối với các quốc gia đạt được thỏa thuận hành lang an toàn, ngoại trừ Mỹ và Israel.
Việc đóng Bab al-Mandeb sẽ có tác động gì đối với thế giới?
Các chuyên gia cảnh báo, nếu eo biển Bab al-Mandeb bị đóng, tác động sẽ vượt xa cuộc chiến hiện tại và nó có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu do xung đột gây ra, khiến tình trạng hỗn loạn kinh tế tại các nhà máy, nhà bếp và trạm xăng trên toàn thế giới trở nên nghiêm trọng hơn.
Bà Elisabeth Kendall, chuyên gia Trung Đông và là Chủ tịch Girton College thuộc Đại học Cambridge chia sẻ với Al Jazeera rằng nếu eo biển Bab al-Mandeb bị chặn, đó sẽ là một “kịch bản ác mộng”.
Theo chuyên gia Kendall “nếu eo biển Hormuz bị hạn chế cùng lúc với việc eo biển Bab al-Mandeb bị siết chặt, sự gián đoạn thực sự sẽ xảy ra, nếu không muốn nói là làm tê liệt, thương mại hướng tới châu Âu. Đây thực sự là tình thế cực kỳ mong manh, tùy thuộc vào những gì xảy ra tiếp theo”.
Eo biển Bab al-Mandeb là tuyến đường thiết yếu để Ả Rập Xê-út vận chuyển dầu sang châu Á. Khi eo biển Hormuz mở, đây cũng là hành lang quan trọng để các quốc gia Vùng Vịnh khác xuất khẩu dầu thô, khí đốt và nhiên liệu sang châu Âu thông qua Kênh đào Suez hoặc tuyến ống Sumed (Suez - Địa Trung Hải) trên bờ Biển Đỏ của Ai Cập.
Tàu của Hải quân Mỹ hoạt động trên Biển Đỏ vào năm 2024. Ảnh: Hải quân Mỹ
Năm 2024, khoảng 4,1 tỷ thùng dầu thô và sản phẩm dầu tinh chế đã đi qua Eo biển Bab al-Mandeb, tương đương 5% tổng lượng toàn cầu. Nếu cả eo biển Bab al-Mandeb và eo biển Hormuz cùng bị đóng, khoảng 25% nguồn cung dầu và khí đốt của thế giới sẽ bị chặn.
Không chỉ dầu mỏ, khoảng 10% thương mại toàn cầu đi qua eo biển Bab al-Mandeb, bao gồm các container từ Trung Quốc, Ấn Độ và các nước châu Á khác tới châu Âu.
Khi eo biển Hormuz bị đóng, vai trò của eo biển Bab al-Mandeb càng trở nên quan trọng hơn. Ả Rập Xê-út, vốn trước đây phụ thuộc nhiều vào eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu, ngày càng chuyển sang cảng Yanbu trên Biển Đỏ để vận chuyển dầu qua eo biển Bab al-Mandeb.
