Gaza: Ngừng bắn nhưng chưa hết thương vong
Ngày 7-10-2023, lực lượng Hamas và các nhóm vũ trang Palestine tiến hành cuộc tấn công vào miền Nam Israel, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng và 251 người bị bắt làm con tin. Israel sau đó mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Dải Gaza. Ba năm trôi qua, cuộc xung đột đã để lại hậu quả nghiêm trọng đối với cả người Israel và Palestine, nhất là người dân Gaza.
Theo số liệu do cơ quan y tế Gaza công bố và được Reuters dẫn lại ngày 7-10-2026, hơn 74.000 người Palestine đã thiệt mạng kể từ khi xung đột bùng phát. Phần lớn trong số khoảng 2 triệu người dân Gaza phải rời bỏ nơi ở hoặc sống trong những khu vực bị tàn phá nặng nề. Nhà cửa, trường học, bệnh viện và nhiều công trình hạ tầng thiết yếu bị hư hại trên diện rộng.
Thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngày 10-10-2025 từng thắp lên hy vọng chấm dứt cuộc chiến kéo dài. Theo Liên hợp quốc, thỏa thuận góp phần chấm dứt giao tranh quy mô lớn và tạo điều kiện trao trả các con tin Israel còn lại. Tuy nhiên, những cuộc không kích, pháo kích và hoạt động quân sự vẫn diễn ra, tiếp tục gây thương vong cho người Palestine.
Tân Hoa xã ngày 7-10 dẫn số liệu từ cơ quan y tế Gaza cho biết, kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực, các hoạt động quân sự của Israel khiến 1.460 người thiệt mạng và 5.116 người bị thương. Trong khi đó, quân đội Israel tuyên bố các hoạt động quân sự nhằm đối phó với những mối đe dọa an ninh, trong đó có Hamas.
Khó khăn càng chồng chất khi điều kiện sinh tồn của người dân Gaza tiếp tục bị thu hẹp. Theo báo cáo của Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA) công bố tháng 8-2026, khoảng 1,98 triệu người, tương đương 94% dân số Gaza, cần được hỗ trợ về chỗ ở và các vật dụng sinh hoạt thiết yếu. Nhiều gia đình phải sống trong lều tạm, thiếu nước sạch, thực phẩm, thuốc men và các dịch vụ cơ bản.
Mặc dù lượng hàng viện trợ vào Gaza tăng sau thỏa thuận ngừng bắn, việc tiếp cận nhân đạo vẫn bị hạn chế. Những bất đồng về an ninh, kiểm soát lãnh thổ và các tuyến vận chuyển khiến hoạt động cứu trợ, tái thiết chưa đáp ứng được nhu cầu.
Theo Reuters ngày 6-10, Israel tiếp tục kiểm soát khoảng hai phần ba diện tích Gaza, trong khi các vấn đề giải giáp Hamas, rút quân và thiết lập cơ chế quản lý sau chiến tranh chưa được giải quyết. Tiến trình tái thiết vì thế vẫn gặp nhiều trở ngại.
|
Cảnh đổ nát tại kho hàng của công ty gia đình ở Al-Hassayna, thành phố Gaza, ngày 28-9-2026. Ảnh: Reuters |
Bờ Tây: Những căng thẳng ngày càng gia tăng
Trong khi Gaza đối mặt với khủng hoảng nhân đạo, tình hình Bờ Tây cũng diễn biến phức tạp. Việc mở rộng các khu định cư của Israel, các cuộc đụng độ và biện pháp hạn chế đi lại đang ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống người Palestine, đồng thời cản trở tiến trình hòa bình.
Theo báo cáo của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về thực hiện Nghị quyết 2334 của Hội đồng Bảo an, ngày 25-3-2026, Chính phủ Israel phê duyệt 34 khu định cư tại khu vực C ở Bờ Tây, bao gồm các khu định cư mới và việc hợp thức hóa những tiền đồn hoặc khu dân cư đã tồn tại.
Đáng chú ý, kế hoạch xây dựng khu định cư E1, phía Đông Jerusalem, tiếp tục gây quan ngại. Liên hợp quốc cảnh báo dự án có nguy cơ chia cắt sự liên kết lãnh thổ giữa miền Bắc và miền Nam Bờ Tây, ảnh hưởng tới khả năng hình thành một Nhà nước Palestine có lãnh thổ liền mạch.
OCHA cho biết, từ tháng 1 đến hết tháng 8-2026, hơn 1.600 vụ tấn công của người định cư Israel gây thương vong cho người Palestine hoặc thiệt hại tài sản đã được ghi nhận tại 275 cộng đồng dân cư. Trung bình mỗi ngày xảy ra 6,7 vụ, so với 1,5 vụ/ngày trong năm 2021. Bạo lực khiến nhiều gia đình phải rời bỏ nơi sinh sống.
Các biện pháp hạn chế đi lại cũng ảnh hưởng tới sinh kế của người Palestine. OCHA cho biết, tính đến cuối năm 2025, có 925 điểm kiểm soát, rào chắn và chướng ngại khác hạn chế việc di chuyển của khoảng 3,4 triệu người Palestine tại Bờ Tây, bao gồm Đông Jerusalem.
Israel cho rằng các biện pháp an ninh và hoạt động quân sự tại Bờ Tây là cần thiết để ngăn chặn nguy cơ tấn công. Tuy nhiên, Liên hợp quốc cảnh báo việc mở rộng các khu định cư và những hạn chế kéo dài đang làm xói mòn triển vọng thực hiện giải pháp hai nhà nước.
Con đường hòa bình còn nhiều trở ngại
Ba năm xung đột cho thấy, sử dụng sức mạnh quân sự không thể tự nó giải quyết những bất đồng lịch sử, lãnh thổ, an ninh và chính trị giữa Israel và Palestine.
Về phía Israel, yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia, ngăn chặn các cuộc tấn công từ những nhóm vũ trang, cùng sức ép chính trị trong nước tiếp tục tác động đến quyết sách của chính phủ. Trong khi đó, người Palestine mong muốn chấm dứt tình trạng chiếm đóng, bảo đảm quyền tự quyết và thành lập nhà nước độc lập. Khoảng cách về lập trường và sự thiếu lòng tin khiến việc đạt được thỏa thuận toàn diện gặp nhiều khó khăn.
Trở ngại khác là tình trạng chia rẽ nội bộ Palestine, nhất là những bất đồng về cơ chế quản lý Gaza sau chiến tranh. Đồng thời, việc giải giáp các nhóm vũ trang, bảo đảm an ninh cho Israel, rút quân và tổ chức tái thiết Gaza vẫn là những vấn đề chưa tìm được tiếng nói chung.
Mỹ có ảnh hưởng quan trọng đối với Israel và tham gia thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn, song các bên vẫn bất đồng về cách thức triển khai những giai đoạn tiếp theo. Liên hợp quốc và nhiều quốc gia tiếp tục kêu gọi chấm dứt bạo lực, bảo vệ dân thường và duy trì triển vọng giải pháp hai nhà nước.
Thực tế cho thấy, ngừng bắn là điều kiện cần nhưng chưa đủ để đem lại hòa bình bền vững. Những vấn đề cốt lõi như an ninh của Israel, quyền tự quyết của người Palestine, tương lai Gaza, quy chế Jerusalem và tranh chấp lãnh thổ cần được giải quyết thông qua đàm phán chính trị.
Vì thế, cộng đồng quốc tế cần tiếp tục thúc đẩy thực thi thỏa thuận ngừng bắn, bảo đảm viện trợ nhân đạo, tạo điều kiện cho đối thoại thực chất, gắn với tái thiết Gaza và thúc đẩy hòa giải nội bộ Palestine, hướng tới giải pháp hai nhà nước phù hợp với luật pháp quốc tế và các nghị quyết của Liên hợp quốc.
