Hà Nội phát triển làng nghề theo hướng xanh, hội nhập quốc tế

Nguồn lực kinh tế quan trọng

Theo Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Võ Nguyên Phong, Hà Nội hiện sở hữu hệ thống làng nghề phong phú với quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội. Thủ đô hiện có 1.350 làng có nghề và làng nghề truyền thống, trong đó 337 làng nghề, làng nghề truyền thống và nghề truyền thống đã được UBND TP. Hà Nội công nhận, gồm 269 làng nghề, 61 làng nghề truyền thống và 7 nghề truyền thống.

Các làng nghề của Hà Nội hoạt động trong 6 nhóm ngành nghề như chế biến, bảo quản nông lâm thủy sản; sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ; sản xuất đồ gỗ, mây tre đan, gốm sứ, dệt may, cơ khí nhỏ; sản xuất và kinh doanh sinh vật cảnh; xử lý, chế biến nguyên vật liệu phục vụ ngành nghề nông thôn; cùng các dịch vụ phục vụ sản xuất và đời sống nông thôn.

Mỗi làng nghề đều mang bản sắc riêng, tạo ra nhiều sản phẩm độc đáo, tinh xảo và đậm nét văn hóa truyền thống. Không chỉ giữ vai trò gìn giữ các giá trị nghề cổ truyền, hệ thống làng nghề còn là nguồn lực kinh tế quan trọng của Thủ đô.

Thống kê cho thấy, doanh thu từ các làng nghề Hà Nội ước đạt hơn 25.000 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho khoảng 800.000 lao động. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Hà Nội đã xuất khẩu tới 89 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có những thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc...

Bên cạnh đó, chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cũng tạo động lực mới cho phát triển làng nghề. Hiện, Hà Nội có 100 làng nghề và làng có nghề sở hữu sản phẩm OCOP, với 929 trong tổng số 3.463 sản phẩm OCOP của thành phố là sản phẩm của làng nghề được đánh giá từ 3 sao trở lên.

Ông Võ Nguyên Phong cho hay, trong thời gian tới, Hà Nội sẽ tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển ngành nghề nông thôn, đồng thời xây dựng mô hình “làng nghề xanh” thí điểm tại 10 làng, gắn với ứng dụng công nghệ số, giám sát môi trường và thúc đẩy thương mại điện tử.

Đưa làng nghề Thủ đô vươn ra thế giới

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền, trong những năm gần đây, Hà Nội tập trung thúc đẩy phát triển làng nghề theo hướng vươn ra khu vực và thế giới. Đặc biệt, trong 2 năm gần đây, nhiều làng nghề của Hà Nội đã được công nhận là thành viên của Hội đồng Thủ công mỹ nghệ thế giới. 

Năm 2024, làng gốm Bát Tràng và làng lụa Vạn Phúc được công nhận. Năm 2025, làng nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ và làng nghề Sơn Đồng cũng được công nhận là thành viên của Hội đồng Thủ công mỹ nghệ thế giới.

Bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cho rằng, dư địa xuất khẩu đối với các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Việt Nam vẫn còn rất lớn. Việc phát triển OCOP chính là một chiến lược hiệu quả để các làng nghề nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và hội nhập sâu hơn với kinh tế toàn cầu.

Song song với đó, hoạt động xúc tiến thương mại cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá sản phẩm làng nghề. Những hội chợ, triển lãm chuyên ngành không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm mà còn giúp các doanh nghiệp kết nối với đối tác, tìm kiếm cơ hội hợp tác và mở rộng thị trường.

Ông Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho hay, Việt Nam hiện có khoảng 5.400 làng nghề và làng có nghề, trong đó hơn 2.000 làng nghề đã được công nhận. Với việc sở hữu 1.350 làng nghề, Hà Nội đang giữ vai trò tiên phong trong phát triển làng nghề của cả nước.

“Các làng nghề Hà Nội trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, sơn mài Hạ Thái, khảm trai Chuôn Ngọ, mây tre đan Phú Vinh, nón Chuông, quạt Chàng Sơn, đúc đồng Ngũ Xã… đến các nghề kim hoàn, thêu ren, chế tác gỗ mỹ nghệ… Đây không chỉ là nguồn lực kinh tế mà còn là kho tàng văn hóa đặc sắc của Thủ đô”, ông Trịnh Quốc Đạt nhận định.

Theo ông Trịnh Quốc Đạt, trong bối cảnh công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đang trở thành xu hướng trên thế giới, các làng nghề truyền thống của Việt Nam, đặc biệt là hệ thống làng nghề phong phú tại Hà Nội đang đứng trước cơ hội bước vào một giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, để tạo được bước bứt phá, điều quan trọng nhất vẫn là bắt đầu từ những yếu tố cụ thể và thiết thực.

“Từ khâu thiết kế sản phẩm, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, tổ chức thị trường tiêu thụ cho tới xây dựng thương hiệu và phát triển các dòng quà tặng mang giá trị văn hóa, tất cả đều cần được chú trọng. Chính từ những chi tiết tưởng như nhỏ bé ấy sẽ tạo nên nền tảng để sức sống của làng nghề Việt Nam lan tỏa mạnh mẽ hơn trong thời đại công nghiệp văn hóa”, ông Trịnh Quốc Đạt nhấn mạnh.

Về phát triển công nghiệp, Hà Nội định hướng di dời các cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư thông qua xây dựng các cụm công nghiệp làng nghề. Với định hướng phát triển cụm công nghiệp của Thủ đô được xác định theo tiêu chí “sáng - xanh - sạch - đẹp và phải thơm”, nhằm đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.