Cà Mau siết chống hàng giả từ tuyến biển đến không gian mạng

Ngày 5/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg yêu cầu triển khai quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Theo đó, Bộ Công Thương và UBND các tỉnh, thành phố được giao chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu; phấn đấu số vụ xử lý tăng tối thiểu 20% so với cùng kỳ tháng 5/2025.

Ngay sau đó, ngày 6/5, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu các sở, ngành, đơn vị liên quan triển khai nghiêm túc Công điện, nâng cao hiệu quả thực chất công tác chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và nâng cao uy tín trong hội nhập quốc tế.

Trong đợt cao điểm này, cùng với các lực lượng chức năng khác, lực lượng quản lý thị trường Cà Mau được xác định là một trong những lực lượng nòng cốt trên mặt trận kiểm tra, kiểm soát và đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Trần Hữu Nghị, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau xung quanh vấn đề này.

Tập trung kiểm tra nhiều nhóm hàng nguy cơ cao

- Thưa ông, theo Công điện số 38/CĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu triển khai cao điểm đấu tranh chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ ngày 7 - 30/5/2026 với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Lực lượng quản lý thị trường Cà Mau sẽ tập trung vào những mặt hàng, tuyến địa bàn và hành vi vi phạm nào trong đợt cao điểm này?

Ông Trần Hữu Nghị: Thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và chỉ đạo của Bộ Công Thương, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo các Đội Quản lý thị trường tăng cường công tác quản lý địa bàn, kiểm tra, kiểm soát thị trường, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, với tinh thần quyết liệt, đồng bộ, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Trong đợt cao điểm này, lực lượng quản lý thị trường tập trung kiểm tra các nhóm hàng có nguy cơ cao bị làm giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ như: thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hàng tiêu dùng thiết yếu, hàng điện tử, phụ tùng, hàng thời trang, hàng hóa có thương hiệu, nhãn hiệu nổi tiếng.

Về địa bàn, tập trung tại các chợ đầu mối, trung tâm thương mại, kho chứa hàng, cơ sở kinh doanh lớn, tuyến giao thông trọng điểm, khu vực cửa biển, bến cảng, hoạt động thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số.

Các hành vi trọng tâm được kiểm tra gồm: kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử, lợi dụng mạng xã hội để kinh doanh hàng hóa vi phạm pháp luật.

- Qua công tác kiểm tra, kiểm soát thời gian qua, Chi cục Quản lý thị trường Cà Mau đánh giá thế nào về diễn biến tình trạng hàng giả, hàng nhái, giả mạo nhãn hiệu và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn? Những phương thức, thủ đoạn mới nào đang nổi lên đáng lo ngại?

Ông Trần Hữu Nghị: Qua công tác quản lý địa bàn, kiểm tra, kiểm soát thị trường thời gian qua, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau nhận thấy tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng giả mạo nhãn hiệu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn còn tiềm ẩn diễn biến phức tạp, nhất là đối với các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, mỹ phẩm, thực phẩm, phụ tùng xe máy, hàng thời trang, hàng điện tử và một số sản phẩm có thương hiệu được người tiêu dùng ưa chuộng.

Các đối tượng vi phạm ngày càng sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi hơn nhằm đối phó với cơ quan chức năng. Trước đây, hàng vi phạm thường được bày bán công khai tại các chợ hoặc cơ sở kinh doanh cố định; tuy nhiên hiện nay có xu hướng chuyển mạnh sang môi trường thương mại điện tử, mạng xã hội và hình thức bán hàng trực tuyến.

Nhiều trường hợp không trưng bày hàng hóa tại cửa hàng mà chỉ đăng hình ảnh quảng cáo trên Facebook, Zalo, TikTok hoặc livestream bán hàng; khi có khách đặt mua mới tiến hành giao hàng thông qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Một số đối tượng sử dụng tài khoản ảo, thay đổi địa điểm giao dịch liên tục, gây khó khăn cho công tác xác minh và xử lý.

Đáng chú ý, hàng giả hiện nay được làm với mẫu mã, bao bì, tem nhãn khá tinh vi, hình thức gần giống hàng chính hãng; thậm chí có trường hợp sử dụng mã QR, nhãn phụ hoặc thông tin quảng cáo dễ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Ngoài ra, còn xuất hiện tình trạng trà trộn hàng giả với hàng thật hoặc lợi dụng chính sách bán hàng trên nền tảng số để tiêu thụ hàng hóa vi phạm với số lượng lớn.

Trước tình hình đó, lực lượng quản lý thị trường tỉnh Cà Mau tiếp tục tăng cường công tác quản lý địa bàn, theo dõi hoạt động kinh doanh trên môi trường số, phối hợp với các lực lượng chức năng và chủ thể để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.

- Công điện 38 yêu cầu nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm nhưng đồng thời không làm ảnh hưởng hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp. Cà Mau sẽ triển khai các giải pháp gì để vừa siết chặt kiểm tra, vừa tránh chồng chéo, gây phiền hà cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh?

Ông Trần Hữu Nghị: Quan điểm của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau là xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhưng phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, công khai, minh bạch, không làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp và người dân.

Trong quá trình triển khai, Chi cục sẽ tăng cường công tác thu thập thông tin, phân tích địa bàn, xác định đúng đối tượng có dấu hiệu vi phạm để kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm; tránh kiểm tra tràn lan hoặc chồng chéo.

Đồng thời, lực lượng quản lý thị trường sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn tổ chức, cá nhân kinh doanh thực hiện đúng quy định về nguồn gốc hàng hóa, nhãn hiệu, quyền sở hữu trí tuệ; kết hợp giữa tuyên truyền, nhắc nhở với xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm.

Phối hợp kiểm soát tuyến biên giới biển

- Cà Mau là địa phương có vùng biển rộng, hoạt động vận chuyển, trung chuyển hàng hóa trên biển diễn ra thường xuyên. Thời gian qua, lực lượng chức năng ghi nhận tình trạng buôn lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên tuyến biển diễn biến ra sao? Công tác phối hợp giữa quản lý thị trường với cảnh sát biển, biên phòng, hải quan và công an sẽ được triển khai thế nào trong đợt cao điểm lần này?

Ông Trần Hữu Nghị: Cà Mau là địa phương có địa bàn ven biển rộng, hoạt động giao thương, vận chuyển hàng hóa trên biển diễn ra thường xuyên nên tiềm ẩn nguy cơ phát sinh vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Thời gian qua, các lực lượng chức năng đã tăng cường công tác nắm tình hình, phối hợp kiểm tra, kiểm soát tại các tuyến biển, cửa biển, phương tiện vận chuyển và các điểm tập kết hàng hóa; qua đó đã phát hiện, xử lý nhiều vụ việc vi phạm.

Trong đợt cao điểm này, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an, bộ đội biên phòng, cảnh sát biển, hải quan và chính quyền địa phương trong trao đổi thông tin, kiểm tra liên ngành, kiểm soát tuyến biển, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.

Mục tiêu là góp phần ổn định thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính và giữ vững môi trường kinh doanh lành mạnh trên địa bàn tỉnh.

- Như ông chia sẻ, hiện nay, nhiều hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang dịch chuyển lên môi trường số, đặc biệt trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Lực lượng quản lý thị trường Cà Mau gặp những khó khăn gì trong kiểm tra, xử lý và sẽ phối hợp ra sao để kiểm soát tình trạng này?

Ông Trần Hữu Nghị: Khó khăn lớn hiện nay là các đối tượng vi phạm hoạt động trên không gian mạng thường sử dụng tài khoản ảo, thay đổi thông tin liên tục, không có địa điểm kinh doanh cố định, giao dịch và thanh toán trực tuyến nên việc xác minh, truy vết gặp nhiều khó khăn.

Ngoài ra, hàng hóa được vận chuyển qua nhiều khâu trung gian, nhiều địa bàn khác nhau nên cần sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng chức năng.

Trong thời gian tới, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau sẽ tăng cường phối hợp với lực lượng công an, cơ quan thuế, đơn vị quản lý sàn thương mại điện tử và các doanh nghiệp chủ thể quyền để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường số.

Đồng thời, lực lượng quản lý thị trường sẽ tiếp tục nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng nghiệp vụ trong giám sát, thu thập dữ liệu và xử lý vi phạm trên nền tảng số.

- Vậy, trong quá trình đấu tranh chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đâu là “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay, thưa ông?

Ông Trần Hữu Nghị: Có thể nói, hiện nay các khó khăn tồn tại ở nhiều khía cạnh, tuy nhiên “điểm nghẽn” lớn nhất vẫn là ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận tổ chức, cá nhân kinh doanh và tâm lý chuộng hàng giá rẻ của một bộ phận người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, phương thức vi phạm ngày càng tinh vi, đặc biệt trên môi trường số, trong khi nguồn lực, trang thiết bị, công nghệ phục vụ công tác kiểm tra, giám sát vẫn còn hạn chế.

Do đó, để nâng cao hiệu quả đấu tranh trong thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, nâng cao năng lực công nghệ, tăng cường chia sẻ dữ liệu và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân và doanh nghiệp.

- Theo ông, để công tác chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đạt hiệu quả bền vững thì cần sự vào cuộc như thế nào từ phía doanh nghiệp, người tiêu dùng và các nền tảng thương mại điện tử?

Ông Trần Hữu Nghị: Đấu tranh chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Doanh nghiệp cần chủ động đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, phối hợp cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng để nhận diện hàng thật, hàng giả.

Người tiêu dùng cần nâng cao ý thức tiêu dùng, không tiếp tay cho hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc; ưu tiên lựa chọn hàng hóa có xuất xứ rõ ràng, thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Đối với các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội, cần tăng cường trách nhiệm trong kiểm duyệt thông tin, xác thực người bán, gỡ bỏ sản phẩm vi phạm và phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình xác minh, xử lý.

- Xin cám ơn ông!