Khi mỗi cá nhân là “người dùng thông thái”: Lá chắn vững chắc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Ảnh minh họa
Sự phát triển bùng nổ của công nghệ số đã mang lại những thành tựu to lớn, đồng thời cũng đặt ra nhiều nguy cơ về an ninh phi truyền thống.
Theo số liệu tại hội thảo về an toàn dữ liệu trong kỷ nguyên AI tổ chức tại Hà Nội hồi cuối tháng 4/2026, Việt Nam hiện có khoảng 85,6 triệu người dùng Internet, chiếm hơn 84% dân số. Con số này không chỉ phản ánh mức độ phổ cập công nghệ, mà còn cho thấy quy mô của không gian mạng như một “xã hội thứ hai”.
Tuy nhiên, chính sự phổ cập này lại trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các thế lực thù địch lợi dụng. Nếu trước đây, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” chủ yếu diễn ra qua các kênh truyền thống, thì nay đã được “nâng cấp” thành “chiến tranh tâm lý số” trên không gian mạng.
Công nghệ AI được sử dụng để tạo ra các nội dung giả mạo tinh vi như video, hình ảnh, giọng nói (deepfake), thậm chí mạo danh cán bộ lãnh đạo để xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.
Cảnh báo từ cơ quan chức năng cho thấy, tội phạm công nghệ cao ngày càng gắn chặt với các công nghệ mới, khiến việc nhận diện thông tin sai lệch trên không gian mạng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, nếu người dùng thiếu kỹ năng và bản lĩnh, rất dễ trở thành “trạm trung chuyển” vô hình, tiếp tay lan truyền thông tin độc hại.
“Người dùng thông thái” – tuyến phòng thủ từ mỗi cá nhân
Trước những thách thức nêu trên, việc hình thành lớp “người dùng thông thái” không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết. Đây chính là tuyến phòng thủ đầu tiên và quan trọng nhất trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Một “người dùng thông thái” trước hết phải có khả năng nhận diện và sàng lọc thông tin. Khi tiếp cận các nội dung liên quan đến lịch sử, chính trị, lãnh đạo, mỗi cá nhân cần đặt câu hỏi về nguồn gốc, tính xác thực, tránh tâm lý tiếp nhận thụ động. Sự am hiểu về lịch sử dân tộc, niềm tin vào đường lối lãnh đạo của Đảng sẽ giúp mỗi người không bị dao động trước những luận điệu xuyên tạc.
Không dừng lại ở việc “miễn dịch” cho bản thân, người dùng thông thái còn đóng vai trò chủ động đấu tranh, phản bác. Bằng lập luận logic, dẫn chứng từ thực tiễn phát triển của đất nước, mỗi cá nhân có thể góp phần làm rõ sự thật, bác bỏ những thông tin sai trái, từ đó hạn chế tác động tiêu cực đến dư luận xã hội.
Đặc biệt, phương châm “lấy xây để chống” cần được phát huy mạnh mẽ. Việc tích cực chia sẻ những câu chuyện về gương người tốt, việc tốt, những thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội, các chính sách an sinh… sẽ góp phần tạo nên dòng thông tin tích cực, lấn át các nội dung độc hại.
Khi hàng chục triệu người dùng Internet đều có ý thức như vậy, sẽ hình thành một mạng lưới phòng thủ rộng khắp, không có “kẽ hở” cho các thế lực xấu lợi dụng.
Giáo dục - “trận địa” cốt lõi xây dựng sức đề kháng
Trong việc hình thành “người dùng thông thái”, ngành Giáo dục giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Theo bà Lê Thị Thanh Loan, giáo viên Trường THCS Tân Vịnh (Hà Tĩnh), đây chính là “trận địa” cốt lõi trong việc xây dựng sức đề kháng tư tưởng cho thế hệ trẻ – những công dân số tương lai.
Việc lồng ghép các nội dung nhận diện thông tin xấu độc, âm mưu “diễn biến hòa bình” vào chương trình giảng dạy, đặc biệt trong các môn học như Giáo dục công dân, hoạt động ngoại khóa… sẽ giúp học sinh, sinh viên hình thành tư duy phản biện ngay từ sớm. Đồng thời, việc trang bị phương pháp luận khoa học, giúp người học hiểu rõ giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, sẽ tạo nền tảng vững chắc về nhận thức chính trị.
Bên cạnh đó, nhà trường cần chú trọng giáo dục kỹ năng số, kỹ năng kiểm chứng thông tin, ứng xử văn minh trên mạng xã hội. Mỗi cơ sở giáo dục không chỉ là nơi truyền thụ tri thức mà còn phải trở thành “pháo đài thông tin tích cực”, góp phần lan tỏa giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
Bà Lê Thị Thanh Loan, Giáo viên Trường THCS Tân Vịnh, Phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh: PV
Trách nhiệm của cán bộ trong môi trường số
Không gian mạng không chỉ là môi trường giao tiếp mà còn là nơi phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý, điều hành. Vì vậy, yêu cầu về “người dùng thông thái” đối với đội ngũ cán bộ, công chức càng trở nên khắt khe.
Theo bà Tô Thị Thanh Hương, Phó Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Lạng Sơn, mỗi thao tác chia sẻ, bình luận trên môi trường số đều có thể tạo ra tác động lan tỏa rộng lớn. Do đó, sự thận trọng trong tiếp nhận và xử lý thông tin là yếu tố đặc biệt quan trọng.
Trong công tác tham mưu, thẩm tra văn bản, cán bộ cần nâng cao năng lực phân tích, kiểm chứng thông tin một cách hệ thống, khoa học. Việc xây dựng các báo cáo, dự thảo nghị quyết phải bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp thực tiễn. Đồng thời, cần khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu số, nhưng phải đi đôi với việc kiểm soát độ tin cậy của nguồn thông tin, tránh tiếp nhận thông tin chưa được kiểm chứng.
Bà Tô Thị Thanh Hương, Phó Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Lạng Sơn. Ảnh: PV
Ở cấp cơ sở, công tác tuyên truyền giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao nhận thức và tinh thần cảnh giác cho người dân. Ông Hoàng Văn Chương, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Cẩm Trung (Hà Tĩnh) cho rằng, cần làm cho mỗi người sử dụng mạng xã hội trở thành một “chiến sĩ” trên mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Điều này đòi hỏi phải trang bị cho người dân kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện và phản bác thông tin sai trái, cũng như kỹ năng kiểm soát cảm xúc khi tham gia không gian mạng. Việc “không vội tin, không vội chia sẻ” cần trở thành nguyên tắc ứng xử phổ biến.
Thông qua các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, các cấp ủy, chính quyền cần giúp cán bộ, đảng viên và Nhân dân nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, từ đó chủ động phòng ngừa và đấu tranh hiệu quả.
Ông Hoàng Văn Chương, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Cẩm Trung, tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh: PV
Báo chí - lực lượng dẫn dắt dư luận
Trong bối cảnh thông tin đa chiều, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc định hướng dư luận và xây dựng “lá chắn thông tin”. Nhà báo Đinh Văn Tịnh, Phó Tổng Biên tập Tạp chí điện tử Nhịp sống thị trường cho rằng, mỗi nhà báo phải là một “người gác cổng” có bản lĩnh.
Trước áp lực cạnh tranh từ mạng xã hội, báo chí không thể chạy theo xu hướng giật gân, câu view mà phải giữ vững nguyên tắc trung thực, chính xác, trách nhiệm. Mỗi tác phẩm báo chí cần trở thành một “liều vaccine” giúp công chúng nhận diện và “miễn dịch” với tin giả.
Sự kết hợp giữa báo chí chính thống và người dân có ý thức sẽ tạo nên một hệ sinh thái thông tin lành mạnh, góp phần củng cố niềm tin xã hội.
