Hồ tiêu trước chu kỳ tăng giá mới: 10 năm tới có thể lập đỉnh lịch sử

Dù đang bước vào cao điểm thu hoạch, giá hồ tiêu trong nước vẫn duy trì quanh mức 150.000 đồng/kg, thậm chí có thời điểm cao hơn. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Phước Bính, nguyên Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê, cho rằng, đằng sau mặt bằng giá cao hiện nay là câu chuyện thiếu cung mang tính chu kỳ, trong khi nhu cầu xuất khẩu vẫn giữ nhịp ổn định.

Giá hồ tiêu neo cao giữa vụ thu hoạch

- Thưa ông, vì sao đang là chính vụ thu hoạch nhưng giá hồ tiêu vẫn đứng ở mức cao?

Ông Hoàng Phước Bính:Thị trường hồ tiêu trong nước ngày 25/2 phổ biến ở mức 149.500 – 152.000 đồng/kg, cao nhất kể từ đầu tháng 2. Khu vực Tây Nguyên tiếp tục dẫn dắt thị trường. Trong đó, giá hồ tiêu tại Đắk Lắk và Đắk Nông (Lâm Đồng) ghi nhận mức 152.000 đồng/kg, cao nhất cả nước. Bà Rịa – Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh) tăng lên 150.000 đồng/kg, trong khi Gia Lai và Đồng Nai phổ biến ở 149.500 đồng/kg.

Trên thị trường quốc tế, giá hồ tiêu cơ bản ổn định. Theo số liệu từ Hiệp hội Hồ tiêu Quốc tế, tiêu đen Indonesia được niêm yết ở mức 6.899 USD/tấn. Tiêu đen Brazil ASTA 570 đạt 6.125 USD/tấn, trong khi tiêu đen Malaysia ở mức 9.100 USD/tấn. Đối với Việt Nam, giá tiêu đen xuất khẩu loại 500g/l và 550g/l duy trì trong khoảng 6.400 – 6.600 USD/tấn. Ở phân khúc tiêu trắng, Muntok Indonesia đạt 9.247 USD/tấn; Malaysia ở mức 12.100 USD/tấn và Việt Nam khoảng 9.150 USD/tấn.

Diễn biến giá hồ tiêu hiện nay không phải là hiện tượng bất thường mà phản ánh đúng quan hệ cung – cầu. Giá hồ tiêu tăng cao thời gian gần đây chủ yếu do nguồn cung sụt giảm mạnh, trong khi lượng hàng tồn trong dân và giới đầu cơ gần như đã cạn.

Ghi nhận tại các vùng trồng trọng điểm như tại Tây Nguyên cho thấy sản lượng năm nay giảm đáng kể. Nguyên nhân đầu tiên là tác động của thời tiết bất lợi kéo dài từ năm trước khiến nhiều diện tích mất mùa. Bên cạnh đó, một bộ phận lớn diện tích hồ tiêu đã bước vào giai đoạn già cỗi, năng suất suy giảm theo quy luật tự nhiên.

Một yếu tố quan trọng khác là trong giai đoạn 2017–2021, giá hồ tiêu xuống thấp kéo dài, khiến nông dân gần như không tái canh, không mở rộng diện tích. Đến năm 2022 có trồng trở lại nhưng không đáng kể; giai đoạn 2023 - 2024 diện tích tăng nhưng phần lớn mới bắt đầu cho thu hoạch, chưa đủ bù đắp phần sụt giảm trước đó.

Trong khi đó, nhiều nông hộ đã chuyển sang cà phê, sầu riêng, đây là những cây trồng đang cho hiệu quả kinh tế cao. Vì vậy, diện tích hồ tiêu mới không nhiều, còn vườn cũ thì giảm năng suất.

Có ý kiến cho rằng, sản lượng chỉ giảm 10 - 15%, nhưng theo đánh giá thực tế tại vùng nguyên liệu, mức giảm có thể lên tới 30%. Dù con số chính thức có thể thận trọng hơn để tránh tạo tâm lý thị trường, song thực tế cung thiếu là yếu tố mang tính quyết định.

Thị trường hàng hóa vận hành theo cung - cầu thực tế, không phụ thuộc vào mong muốn chủ quan. Khi nguyên liệu thiếu, giá tăng là điều tất yếu.

- Nhiều ý kiến cho rằng, nhu cầu hồ tiêu vẫn khá ổn định. Ông đánh giá thế nào về nhận định này?

Ông Hoàng Phước Bính: Hồ tiêu là mặt hàng gia vị thiết yếu, có mức tiêu thụ cao trong nhóm gia vị toàn cầu. Dù giá tăng, chi phí tiêu dùng cho mỗi hộ gia đình trong một năm không lớn, nên mức độ nhạy cảm với giá không cao như các mặt hàng thực phẩm chính.

Biến động giá chủ yếu diễn ra ở khâu nguyên liệu giữa người trồng, thương lái, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu trước khi đến tay người tiêu dùng cuối cùng.

Hiện, Việt Nam đang vào chính vụ thu hoạch, lẽ ra đây là thời điểm nguồn hàng ra thị trường nhiều nhất. Tuy nhiên, giá không những không giảm mà còn neo cao. Điều này cho thấy, lượng cung thực tế không dồi dào như các năm trước.

Trước đây, giá từng lên tới khoảng 180.000 đồng/kg. Trong bối cảnh hiện nay, nếu cán cân cung - cầu tiếp tục nghiêng về phía thiếu hụt, khả năng vượt mốc 200.000 đồng/kg không phải không có cơ sở.

Một điểm đáng chú ý là cấu trúc thu nhập của nông dân đã thay đổi. Phần lớn hộ trồng tiêu ở Tây Nguyên hiện không còn phụ thuộc hoàn toàn vào hồ tiêu. Họ có thêm nguồn thu từ cà phê và sầu riêng, hai loại cây đang cho giá tốt.

Khi không chịu áp lực tài chính, người trồng tiêu không buộc phải bán ra ồ ạt. Với mức giá hiện nay, sau khi trừ chi phí sản xuất 70.000 - 80.000 đồng/kg, biên lợi nhuận vẫn khá tốt. Tuy nhiên, so với sầu riêng hay cà phê, lợi nhuận hồ tiêu chưa phải cao nhất, nên nông dân cũng chưa mặn mà mở rộng diện tích.

Thị trường xuất khẩu: Trung Quốc và EU chiếm phần lớn

- Về xuất khẩu, triển vọng thị trường thời gian tới ra sao, thưa ông?

Ông Hoàng Phước Bính: Có thể khẳng định đầu ra không phải vấn đề đáng lo. Nhiều năm qua, xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam duy trì quanh mức 200.000 - 250.000 tấn/năm. Trung Quốc vẫn là một trong những thị trường quan trọng, với nhu cầu ước 70.000 - 80.000 tấn mỗi năm. Việt Nam có lợi thế cạnh tranh về giá và vị trí địa lý. Trước đây, Trung Quốc từng chiếm khoảng 27 - 30% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam. Xu hướng này nhiều khả năng vẫn tiếp tục.

Bên cạnh đó, thị trường Hoa Kỳ, EU duy trì nhập khẩu đều đặn. Hồ tiêu Việt Nam hiện cơ bản đáp ứng tốt yêu cầu kỹ thuật và an toàn thực phẩm của các thị trường này. Khi đã xây dựng được chuỗi cung ứng ổn định, quan hệ thương mại thường mang tính lâu dài. Nhìn chung, nhu cầu toàn cầu đối với hồ tiêu là tương đối ổn định vì đây là gia vị thiết yếu.

- Vậy triển vọng dài hạn của ngành sẽ phụ thuộc vào yếu tố nào, thưa ông?

Ông Hoàng Phước Bính: Nông sản nói chung luôn vận động theo chu kỳ. Cà phê từng có giai đoạn tăng giá mạnh, sau đó dư cung và giảm sâu. Hồ tiêu cũng vậy. Tuy nhiên, khác với trước đây, hiện nay việc mở rộng diện tích hồ tiêu không dễ dàng.

Thứ nhất là đất đai. Sau giai đoạn hồ tiêu chết hàng loạt, nhiều diện tích đã chuyển sang cà phê, sầu riêng. Quỹ đất phù hợp không còn nhiều.

Thứ hai là lao động. Lực lượng lao động trẻ ở nông thôn giảm dần, trong khi hồ tiêu phụ thuộc nhiều vào chăm sóc thủ công.

Thứ ba là vốn đầu tư. Hồ tiêu cần 3 - 4 năm mới cho thu hoạch. Sau cú sốc giá năm 2020, hệ thống tín dụng thận trọng hơn với lĩnh vực này. Chính những rào cản đó khiến khả năng tăng nóng diện tích trong vài năm tới là thấp. Điều này đồng nghĩa nguồn cung khó bùng nổ nhanh.

Nếu trong 3 - 6 năm tới, các cây trồng cạnh tranh như cà phê bước vào chu kỳ giảm giá do dư cung toàn cầu, nông dân có thể cân nhắc quay lại với hồ tiêu. Khi đó diện tích sẽ tăng dần. Chỉ khi nguồn cung vượt cầu, giá mới bước vào chu kỳ giảm mới.

Hiện tại, hồ tiêu đang ở giai đoạn đầu của một chu kỳ thiếu cung tương đối. Nếu nguồn cung không được mở rộng đáng kể trong khi nhu cầu toàn cầu ổn định, khả năng hình thành một đỉnh giá mới trong 8 - 10 năm tới là có cơ sở.

- Theo ông, ngành cần làm gì để tận dụng cơ hội hiện nay?

Ông Hoàng Phước Bính: Giá hồ tiêu tăng cao là cơ hội, nhưng không nên lặp lại vòng xoáy tăng nóng diện tích như trước. Điều quan trọng là ổn định sản lượng, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao giá trị gia tăng. Nếu tập trung vào chế biến sâu, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và đáp ứng tiêu chuẩn bền vững, ngành hồ tiêu có thể tăng kim ngạch mà không cần tăng mạnh sản lượng thô.

Chu kỳ giá là điều không thể tránh, nhưng nếu sản xuất có kiểm soát, chi phí hợp lý và quản trị rủi ro tốt, ngành hồ tiêu Việt Nam hoàn toàn có thể đứng vững và duy trì vai trò nhà cung cấp chủ lực trên thị trường thế giới.

Xin cảm ơn ông!

Theo số liệu mới nhất từ Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), trong tháng 1/2026, Việt Nam đã xuất khẩu tổng cộng 21.743 tấn hồ tiêu các loại. Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 139 triệu USD, đánh dấu mức tăng trưởng 66,2% về khối lượng so với cùng kỳ năm 2025, phản ánh đà phục hồi mạnh mẽ của thị trường ngay từ đầu năm.