Tết Hàn thực kiêng kỵ những gì để gặp may mắn?

Tết Hàn thực 3/3 Âm lịch hàng năm là ngày lễ vô cùng quan trọng của người Việt. Vậy, nếu muốn gặp may mắn trong ngày Tết này, chúng ta cần kiêng kỵ những gì?

Nguồn gốc, ý nghĩa của ngày Tết Hàn thực

Tết Hàn thực mùng 3/3 Âm lịch từ lâu được lưu truyền trong dân gian. Theo Khoa học, nghĩa chữ Hán "Hàn" là lạnh, "thực" là ăn, "Tết Hàn thực" là tết ăn đồ lạnh. Phong tục cổ truyền này có nguồn gốc từ Trung Quốc theo một câu chuyện ly kỳ truyền tụng nhiều đời. Chuyện kể rằng vào đời Xuân Thu (770-221), vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng mười chín năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công khi tòng vong, nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm, ông cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói. Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng.

Nhà vua hối hận cho lập miếu thờ. Hàng năm, đến ngày 3 tháng 3 là ngày chết cháy của 2 mẹ con Tử Thôi thì cấm dùng lửa nấu ăn, ngay cả việc làm cỗ cúng cũng phải làm từ hôm trước, đây được coi là ngày Tết Hàn thực.

Bánh trôi, bánh chay không thể thiếu trong Tết Hàn thực của người Việt. Ảnh minh họa: VTC

Bánh trôi, bánh chay không thể thiếu trong Tết Hàn thực của người Việt. Ảnh minh họa: VTC

Tuy có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng Tết Hàn thực của người Việt vẫn mang những sắc thái riêng, mang đậm chất Việt. Vào ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm, người dân đều ăn đồ nấu chín để nguội với tấm lòng thành kính nhất nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất.

Khác với Tết Hàn thực ở Trung Quốc, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội - hàn thực.

Một điều đặc biệt nữa, đó là trong văn hóa của người Việt tháng 3 là thời tiết nóng, chuẩn bị chuyển sang hè nên người dân làm bánh trôi, bánh chay dâng cúng tổ tiên để đánh dấu ngày trời đất chuyển mùa với mong muốn mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Hơn nữa, tháng 3 cũng là Tết Thanh minh nên nhiều người Việt dùng bánh trôi, bánh chay để thờ cúng ông bà tổ tiên trong dịp tảo mộ.

Tết Hàn thực nên kiêng kị những gì?

Tết Hàn thực kiêng nổi lửa

Kiêng kỵ này trong ngày Tết Hàn thực vốn xuất phát từ Trung Quốc. Vì ngày Tết Hàn thực là thức ăn đều phải nguội, lạnh. Chính vì vậy, người dân kiêng đốt lửa, thậm chí đồ ăn còn được làm từ ngày hôm trước. Tuy nhiên, ngày nay Tết Hàn thực ở Việt Nam nhiều gia đình vẫn nổi lửa nấu nướng bình thường, làm bánh trôi bánh chay để dâng hương thờ cúng với ý nghĩa là thức ăn nguội.

Tết Hàn thực kiêng nổi lửa. Ảnh minh họa: Dân Việt

Tết Hàn thực kiêng nổi lửa. Ảnh minh họa: Dân Việt

Tết Hàn thực không nên chuyển nhà

Đối với người Việt, trong ngày Tết Hàn thực chuyển nhà là một điều kiêng kỵ. Bởi vì quan niệm khi người thân mất, vong linh vẫn theo sát người thân. Vậy khi chúng ta chuyển nhà trong ngày Tết Hàn thực hay trong tiết Thanh Minh khiến cho vong linh người đã khuất bị xáo trộn. Điều này tuyệt đối không tốt.

Tết Hàn thực kiêng ăn mặn

Đây không phải quy định bắt buộc nhưng nhiều người Việt thay vì ăn đồ mặn thì chuyển sang ăn đồ chay vào Tết Hàn thực. Để bày tỏ sự tôn kính của người còn sống với những người đã khuất trong gia đình, nhiều người cũng kiêng sát sinh vào ngày này.

Tết Hàn thực nên cúng bánh trôi truyền thống. Ảnh minh họa: Dân Việt

Tết Hàn thực nên cúng bánh trôi truyền thống. Ảnh minh họa: Dân Việt

Tết Hàn thực kiêng làm cỗ bàn linh đình

Tết Hàn thực là ngày lễ quan trọng để người Việt nhớ về ông bà, tổ tiên, những người đã thân đã khuất. Chính vì vậy, việc làm cỗ to, nhiều món ăn lại không được khuyến khích. Mâm cỗ cũng không cần quá cầu kỳ mà cần có những món thanh đạm, nhẹ nhàng vừa tiết kiệm lại đúng chuẩn mâm cơm ngày Tết Hàn thực.

Tết Hàn thực không nên làm bánh trôi, chay ngũ sắc

Có rất nhiều người Việt thích làm bánh trôi, bánh chay ngũ sắc nhìn cho đẹp mắt vào ngày Tết Hàn thực. Thế nhưng, điều này lại không đúng, thậm chí nhiều người kiêng làm điều này. Bánh trôi, bánh chay ngũ sắc chỉ dùng để ăn chứ không nên cùng. Bởi vì, để đảm bảo sự thanh tịnh, tinh khiết trong ngày Tết truyền thống của người Việt thì không nên dùng bánh trôi, bánh chay nhiều màu sắc cúng ông bà, tổ tiên.

Bánh trôi, bánh chay truyền thống là làm từ bột nếp trắng, tròn đầy thể hiện sự thành kính đối với người đã khuất. Về bản chất, người Việt cúng bánh ngũ sắc cũng không sai nhưng để giữ lại được ý nghĩa nguyên gốc thì chúng ta nên cúng bánh trôi, bánh chay truyền thống.

Tác giả: PV (Tổng hợp)