Câu chuyện của doanh nhân đưa thành công một thẩm phán ra trước công lý

Doanh nhân người Guatemala đã trải qua 2 cuộc đấu tranh, một là bảo vệ mình trước những kẻ tống tiền, và hai là bảo vệ mình trước những hành vi sai phạm, lạm dụng thẩm quyền của vị thẩm phán.

Câu chuyện của doanh nhân đưa thành công một thẩm phán ra trước công lý

Ảnh: iStock.com / Solarseven

Javier Munoz (tên nhân vật đã được thay đổi), một doanh nhân kinh doanh nhỏ đến từ thị trấn Amatitlán, Guatemala, đã có một thời gian dài và khó khăn đấu tranh để đưa một đường dây tống tiền ra trước ánh sáng công lý. Cuộc đấu tranh của Javier là một đóng góp nhỏ, nhưng theo Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI), có ý nghĩa lớn trong việc khiến các thẩm phán tham nhũng ở Guatemala phải e dè và phải đối mặt với hậu quả của những hành vi sai trái.
 
Cách đây gần 3 năm, vào ngày 8/3/2017, một ghi chú đã được gửi tới quán cà phê internet do ông Javier Munoz điều hành. Theo đó, yêu cầu ông phải trả “phí bảo vệ” 8.000 quetzal (1.057 USD) mỗi tháng, bắt đầu từ cuối tháng 3.
 
“Nếu tôi không làm như vậy, họ sẽ giết vợ, gia đình, tôi, và cả các nhân viên của tôi”, ông Munoz nói và cho biết thêm, “kẻ mang tới ghi chú này cho biết, chúng nắm rõ lịch sinh hoạt, làm việc hàng ngày của tôi và nơi tôi ở”. Loại hình tống tiền này là khá phổ biến ở nhiều thành phố, thị trấn của Guatemala trong năm 2017, với số lượng phản ánh, khiếu nại chính thức ở tỷ lệ 44/100.000 dân, theo số liệu từ nhóm nghiên cứu Dialogos.
 
Kế hoạch đặt bẫy
 
Ông Munoz đã tố giác việc tống tiền tới công tố viên ở thành phố Villa Nueva và cảnh sát vào cuộc điều tra. Họ hướng dẫn ông đặt bẫy bằng cách để lại khoản thanh toán trong một thùng rác cạnh tiệm cà phê để những kẻ tống tiền tới lấy.
 
Nhưng vào ngày đã định, cảnh sát đã không đến và kế hoạch bị đổ bể. Vài giờ sau, một ghi chú khác được chuyển đến có nội dung thông báo khoản “phí bảo vệ” hiện tăng lên 10.000 quetzal (1.327 USD) và hạn nộp chỉ có 2 ngày. “Nếu không, chúng nói sẽ làm nổ tung quán bằng một quả lựu đạn và nếu ai đó bên trong bị nổ tung theo thì đó không phải là vấn đề của chúng”, ông Munoz kể.
 
Một nhân viên cảnh sát mới được giao nhiệm vụ điều tra vụ việc. Ngày 2/4/2017, kẻ tống tiền bị bắt quả tang khi đang lấy tiền. Kẻ này cũng chính là một trong những khách hàng của quán cà phê internet.
 
Sau vụ bắt quả tang, một phiên điều trần được ấn định và nghi phạm bị giam giữ chờ tòa xét xử.
 
Đe dọa và biến động
 
Những tưởng kẻ tống tiền bị bắt và cuộc sống sẽ yên bình. Nhưng không. Những tháng ngày tiếp theo lại là khoảng thời gian nặng nề và khó khăn hơn với ông Munoz cùng gia đình. Kế hoạch mở một đơn vị kinh doanh thứ 2 của ông bị trì hoãn và người thân hối thúc ông rời khỏi đất nước.
 
“Thật khó để làm lại từ đầu, nhất là khi bạn là một người yêu đất nước và xác định sống tại đây để đấu tranh cho mọi thứ tốt đẹp hơn”, ông Munoz nói.
 
Các mối đe dọa tiếp tục đến và vì lo ngại cho sự an toàn, vợ chồng ông đã hầu như không ra khỏi nhà trong nhiều tháng. Thu nhập của ông giảm khoảng 60%. Ông Munoz bắt đầu phải dùng thuốc để có thể ngủ và vợ ông cũng bị trầm cảm kéo dài, buộc phải nhờ đến trợ giúp của bác sỹ tâm thần.
 
Tháng 10/2017, vợ ông đã rời khỏi đất nước, tới sinh sống tại Colombia. “Từ đó, tôi sống một mình. Cuộc sống của tôi đã bị đảo lộn hoàn toàn”, ông Munoz nhớ lại.
 
2 tuần sau, ngày 14/11, phiên tòa được bắt đầu. Ông Munoz đã tham dự phiên đầu tiên với kính đen, đội mũ và sử dụng tên giả để bảo vệ mình. Nhưng thật quá thất vọng, thẩm phán Edwin Raymundo Cabrera đã yêu cầu ông phải bỏ kính, mũ và tiết lộ danh tính thật cũng như các thông tin cá nhân khác cho các thành viên của băng đảng tống tiền có mặt trong phòng xử án. Thẩm phán sau đó đã đặt nghi vấn về tính xác thực của bằng chứng và cuối cùng, bác bỏ vụ án, thả tự do cho người bị cáo buộc tống tiền.
 
Ông Munoz đã tới Văn phòng Tổ chức Minh bạch Guatemala Acción Ciudadana để được giúp đỡ.
 
Những hành vi sai phạm nghiêm trọng
 
Với sự hỗ trợ từ Trung tâm trợ giúp và tư vấn pháp lý của Acción Ciudadana, ông Munoz đã đệ đơn khiếu nại đối với thẩm phán Edwin Raymundo Cabrera lên Ủy ban Giám sát tư pháp Guatemala.
 
Ủy ban nhận thấy thẩm phán đã có hành vi sai phạm nghiêm trọng khi đặt sự an toàn của người tố giác dưới mức được bảo vệ đặc biệt trước các nguy cơ và ra quyết định đình chỉ công tác 30 ngày không trả lương với thẩm phán Edwin.
 
Cùng đó, với sự vào cuộc của các nhà báo, Acción Ciudadana đã phát hiện thêm ít nhất có 16 khiếu nại đã được gửi đi đối với thẩm phán Edwin, bao gồm vi phạm sự bảo mật danh tính của các nhân chứng, lạm dụng thẩm quyền và vi phạm các thủ tục pháp lý.
 
Với bằng chứng trong tay, Acción Ciudadana và Munoz hiện đang đấu tranh để đạt tới quyết định sa thải đối với thẩm phán Edwin vì thiếu tư cách, không đủ năng lực.
 
Nhiều người dân Guatemala đã bị hao mòn niềm tin vào tính liêm chính của hệ thống tư pháp. 44% tin rằng, hầu hết hoặc tất cả thẩm phán, quan tòa đều tham nhũng, cao hơn mức trung bình của khu vực là 42%. Đây là con số nghiên cứu của TI tại Phong vũ biểu tham nhũng toàn cầu - Khu vực châu Mỹ Latin và vùng Caribbean.
 
“Chúng tôi thường xuyên nhận được các khiếu tố về hệ thống tư pháp. Các điều kiện cho mọi người có thể tố giác tội ác như tống tiền không được thực thi, và khi người dân tố giác, họ không được quan tâm bảo vệ bằng các biện pháp phù hợp”, Edie Cux, Chủ tịch Acción Ciudadana nói.

---------------------------------
 
* Bài báo này nằm trong nội dung nghiên cứu Phong vũ biểu Tham nhũng toàn cầu 2019 - khu vực châu Mỹ Latin và vùng Caribbean của Tổ chức Minh bạch Quốc tế.

Hoài Phương

Tags: Guatemala